شرح رسائل (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥١
( تنبيه دوّم )
در آخر مىفرمايد : برخى از علماء عامه گفته‌اند شخص متجرى به واسطه تجرى فاسق مىشود و از عدالت مىافتد چون معلوم مىشود باكى از معاصى ندارد و ملكهء عدالت در او نيست و در قيامت هم عقاب مىشود به يك عقاب متوسط بين عقاب گناه كبيره و صغيره ولى شهيد ره مىفرمايد : هر دو حكم شما قول بلا دليل و از باب تخمين زدن است و گرنه دليل ندارد .
نتيجه : در باب تجرى سه نظريه مطرح شد
1 - تجرى موجب عقوبت است مطلقا و هو قول المشهور
2 - تجرى موجب عقوبت نيست مطلقا و هو رأى الشيخ ابتداء ولى در آخر اقسامى درست كرد و تفصيل داد و در مورد بحث مشهور مردد شد كه آيا عقاب دارد يا نه چنان كه شهيد هم فرموده فيه نظر
3 - صاحب فصول تفصيل داد ميان مواردى كه تجرى با واجب واقعى مصادف درآيد / با مواردى كه مصادف درنيايد .
( تنبيه دوّم )
( تنبيه دوّم )
براى بدست آوردن هر معلوم جديد و از جمله احكام شرعيه طرق گوناگونى وجود دارد كه پاره‌اى از آن راهها مورد قبول همهء دانشمندان شيعه و پاره‌اى مورد انكار همهء فقهاء و محدثين شيعه و برخى مورد اختلاف است و ما فهرست‌وار آنها را ذكر نموده و مورد بحث را در تنبيه دوم مشخص مىسازيم :
1 - از راه دليل نقلى قطعى ، مانند : نص قرآن - خبر متواتر منصوص ، اجماع محصّل .
2 - از راه دليل نقلى ظنى ، مانند : خبر واحد ثقه - ظواهر قرآن ، شهرت فتوائيه بنا بر قولى و نيز اجماعات منقوله بنا بر قول گروهى .
3 - از راه اصول عمليّه ، مانند : اصالة البراءة ، اصالة الاستصحاب