صافى در شرح كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٦

[ حديث ] دوم

رعيّت ، يا دانايان به جميع محتاجٌ اليهِ خودشان از مسائل دين . و مقصد اصلى آن دانش ، سلامت از عذاب آخرت و آفات دنياست ، مثل خصومات در مباحثات .

اصل : « وَحَكَمَتُهُ الْوَرَعُ ، وَمُسْتَقَرُّهُ النَّجَاةُ ، وَقَائِدُهُ الْعَافِيَةُ ، وَمَرْكَبُهُ الْوَفَاءُ ، وَسِلاحُهُ لِينُ الْكَلِمَةِ ، وَسَيْفُهُ الرِّضَا ، وَقَوْسُهُ الْمُدَارَاةُ » .

شرح : حَكَمَة ، به فتح حاء بىنقطه و فتح كاف است .

الوَرَع ( به فتح واو و فتح راء بىنقطه ، مصدر باب « وَرِثَ » ) : احتراز از مُضرٌّ بِهِ آخرت ، مثل تجاوز از قدر مُحتاجٌ اليه از جملهء مسائل كه باعث ترك عمل به معلوم مىشود ، چنانچه گذشت در حديث چهارمِ باب چهاردهم كه : « لَا تَطْلُبُوا عِلْمَ مَا لَا تَعْلَمُونَ ، ولَمَّا تَعْمَلُوا بِمَا عَلِمْتُم » و مثل خودپسندى ، چنانچه گذشت در حديث هفتم آن باب كه :

« فَإِنَّ العِلْمَ إِذَا كَثُرَ فِي قَلْبِ رَجُلٍ لَايَحْتَمِلُهُ قَدَرَ الشَّيْطَانُ عَلَيْه » .

المُسْتَقَرّ ( به فتح قاف و تشديد راء بىنقطه ) : قرارگاه .

النَّجَاة ( به فتح نون و تخفيف جيم ، مصدر باب « نَصَرَ » ) : رهايى ؛ و اين جا عبارت است از مذهب فرقهء ناجيه و آن ، شناختن امام زمان است كه « ذكرُ اللَّه » عبارت از اوست ، چنانچه مىآيد در حديث اوّل « كِتَابُ فَضْلِ الْقُرْآن » كه : « نَحْنُ ذِكْرُ اللَّهِ » و اين ، اشارت است به آيت سورهء رعد : « أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » « 1 » و آيت سورهء زمر :

« تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ » « 2 » .

القائِد ( به قاف و دال بىنقطه ) : كِشنده ؛ و اين‌جا عبارت است از وسيلهء استنباط نتيجه از قضاياى معلومه .

الْعَافِية ( به عين بىنقطه و فاء و ياء دونقطه در پايين ) : ضدّ مرض ؛ و اين‌جا عبارت است از برائت از امراض قلبيّه ، مثل نفاق ، چنانچه گفته : « فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » « 3 » و مثل حُبّ دنيا و پيروى هواى نفس ، موافق آنچه در نهج البلاغه است در « وَ مِنْ وَصِيَّةٍ [ لَهُ ]

( 1 ) . رعد ( 13 ) : 28 . ( 2 ) . زمر ( 39 ) : 23 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) : 10 ؛ مائده ( 5 ) : 52 ؛ انفال ( 8 ) : 49 ؛ و مواضع ديگر از قرآن .