صافى در شرح كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٧

[ حديث ] چهاردهم

اصل : « وَالسُّهُولَة وَضِدَّهَا الصُّعُوبَةَ ؛ وَالْبَرَكَةَ وَضِدَّهَا الْمَحقّ ؛ وَالْعَافِيَةَ وَضِدَّهَا الْبَلَاءَ ؛ وَالْقَوَامَ وَضِدَّهُ الْمُكَاثَرَةَ ؛ وَالْحِكْمَةَ وَضِدَّهَا الْهَوى ؛ وَالْوَقَارَ وَضِدَّهُ الْخِفَّةَ ؛ وَالسَّعَادَةَ وَضِدَّهَا الشَّقَاوَةَ ؛ وَالتَّوْبَةَ وَضِدَّهَا الْإِصْرَارَ ؛ وَالِاسْتِغْفَارَ وَضِدَّهُ الِاغْتِرَارَ ؛ وَالْمُحَافَظَةَ وَضِدَّهَا التَّهَاوُنَ ؛ وَالدُّعَاءَ وَضِدَّهُ الِاسْتِنْكَافَ ؛ وَالنَّشَاطَ وَضِدَّهُ الْكَسَلَ ؛ وَالْفَرَحَ وَضِدَّهُ الْحَزَنَ ؛ وَالْأُلْفَةَ وَضِدَّهَا الْفُرْقَةَ ؛ وَالسَّخَاءَ وَضِدَّهُ الْبُخْلَ » .

شرح : السُّهُولَة ( به ضمّ سين بىنقطه ، مصدر باب حَسُنَ ) : خوشخويى .

الصُّعُوبة ( به ضمّ صاد بىنقطه و ضمّ عين بىنقطه و باء يك نقطه ، مصدر باب حَسُنَ ) : بدخويى .

البَرَكة ( به فتح باء يك نقطه و فتح راء بىنقطه ، مصدر باب نَصَرَ ) : حسن تدبير در اصلاح چيزها . و « مُبارَكة » كه مصدر باب مفاعلة است ، فوق آن است . و از آن ، مأخوذ است : « إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » « 1 » كه به صيغهء اسم زمان است . و « تَبَارُك » كه مصدر باب تفاعل است ، فوق هر دو است ، مثل : « تَبارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ » « 2 » و مثل : « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » « 3 » و از جملهء بركت است فعلى كه باعث پايدارىِ بهره‌مندى از مال باشد ، مثل كسب آن از مَمَرّ حلال و خرج آن ، بىاسراف و تقتير .

المَحقّ ( به فتح ميم و سكون حاء بىنقطه ، مصدر باب مَنَعَ ) : نابود كردن چيزى ، مثل كسب مال از مَمَرّ حرام و مثل اسراف در خرج و مثل اقتراض ربا ، موافق آيت سورهء بقره : « يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا » « 4 » و آيت سورهء آل عمران : « لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافاً مُضاعَفَةً » « 5 » و بيان مىشود در « كِتَابُ الْمَعِيشَة » در شرح بعض احاديثِ باب پنجاه و يكم كه « بَابُ الرِّبَا » ست .

( 1 ) . دخان ( 44 ) : 3 . ( 2 ) . ملك ( 67 ) : 1 . ( 3 ) . مؤمنون ( 23 ) : 14 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) : 276 . ( 5 ) . آل عمران ( 3 ) : 130 .