صافى در شرح كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٢

[ حديث ] چهاردهم

كه در پانزدهِ سوم است ، يكى است . و گفته كه : سلامت كه در پانزدهِ سوم است و عافيت كه در پانزدهِ پنجم است ، يكى است . و گفته كه : كاتبان غلط كرده‌اند .

اصل : « وَالتُّؤَدَةَ وَضِدَّهَا التَّسَرُّعَ ؛ وَالْحِلْمَ وَضِدَّهُ السَّفَهَ ؛ وَالصَّمْتَ وَضِدَّهُ الْهَذْرَ ؛ وَالِاسْتِسْلَامَ وَضِدَّهُ الِاسْتِكْبَارَ ؛ وَالتَّسْلِيمَ وَضِدَّهُ الشَّكَّ ؛ وَالصَّبْرَ وَضِدَّهُ الْجَزَعَ ؛ وَالصَّفْحَ وَضِدَّهُ الِانْتِقَامَ ؛ وَالْغَنَاءَ وَضِدَّهُ الْفَقْرَ ؛ وَالتَّذَكُّرَ وَضِدَّهُ السَّهْوَ ؛ وَالْحِفْظَ وَضِدَّهُ النِّسْيَانَ ؛ وَالتَّعَطُّفَ وَضِدَّهُ الْقَطِيعَةَ ؛ وَالْقُنُوعَ وَضِدَّهُ الْحِرْصَ ؛ وَالْمُوَاسَاةَ وَضِدَّهَا الْمَنْعَ ؛ وَالْمَوَدَّةَ وَضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ ؛ وَالْوَفَاءَ وَضِدَّهُ الْغَدْرَ » .

شرح : التُّؤَدَة ( به ضمّ تاء دو نقطه در بالاى منقلبه از واو و فتح و سكون همزه و دال بىنقطه ، اسم مصدر باب افتعال ) : تأمّل در عاقبت كارها .

حِلْم به كسر حاء و سكون لام است .

السَّفَه ( به فتح سين بىنقطه و فتح فاء ، مصدر باب عَلِمَ ) : تندى ؛ و آن ، زود از جا در آمدن است .

الْهَذْر ( به فتح هاء و سكون ذال با نقطه و راء بىنقطه ، مصدر باب « نَصَرَ » ) :

هرزه‌گويى .

الِاسْتِسْلَام : انقياد ؛ و آن ، ايانى « 1 » است .

الِاسْتِكْبار : بزرگ منشى ؛ و آن ، سركشى است .

التَّسْليم : دادن عنانِ اختيار خود به كسى براى شنيدن و راضى شدن به هر چه آن كس فرمايد ؛ و اين جا عبارت است از يقين كردن به مدلول آيات بيّناتِ محكماتِ ناهيه از پيروى ظن و از اختلاف از روى ظن ، و آن ، امامت ائمّهء هُدى عليهم السلام است ، موافق آنچه گذشت در خطبه در شرح فقرهء « حُجَج اللَّه » تا آخر .

الشَّكّ : اضطراب خاطر در مدلول آياتِ بيّناتِ محكمات .

الْغَنَاء ( به فتح غين بانقطه و الف و همزهء منقلبه از ياء ) : بىنيازى ؛ و اين جا عبارت

( 1 ) . در نسخهء شارح اين‌گونه است ؛ ولى اين لغت در كتب لغت يافت نشد .