صافى در شرح كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٧

[ حديث ] دوازدهم

عنادِ صريح نخواهند كرد . نيستند اينها همگى يا آن بيشتر ، مگر مانند گاو و گوسفند و شتر در نشنيدنِ غير آواز ؛ بلكه گمراه‌ترند ؛ چه آنها عناد نمىكنند در ترك پيروى حق ، نه صريح و نه غير صريح . و اينان عناد مىكنند ، هم غير صريح و هم صريح .

اصل : « وَقَالَ : « لا يُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ » « 1 » » .

شرح : و گفت در سرزنش ناخردمندان در سورهء حشر كه : جنگ نمىكنند جهودان با شما همگى ، مگر در ده‌هاى استوار كرده شده به خندق‌ها و مانند آنها يا در پس ديوارها ؛ چه از يكديگر بسيار مىترسند . گمان مىبرى كه تا با يكديگر اتّفاق دارند و حال آن كه دل‌هاى ايشان پراكنده‌هاست ؛ و اين اختلاف به سبب آن است كه خردمندى نمىكنند كه ترك اختلاف از روى ظن كنند تا با يكديگر دوست شوند و بيرون آمده ، جنگ كنند و براى يكديگر هم در راه حق ، جانبازى كنند .

اصل : « وَقَالَ : « وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ » » . « 2 »

شرح : و اللَّه تعالى در سورهء بقره در سرزنش ناخردمندان گفته به جهودان يا به امّت محمّد صلى الله عليه و آله كه : « أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ » [ الآيه ] : « 3 » آيا مىفرماييد مردمان را به نيكويى كه پيروى حق باشد و فراموش مىكنيد خودتان را كه پيروى ظن مىكنيد و مىپوشانيد حق را كه علم است ، به لباس باطل كه ظن است و شما مىخوانيد كتاب اللَّه تعالى را كه تورات باشد يا قرآن . آيا با وجود خواندن كتاب و دانستن محكماتى كه در آنها منع صريح از پيروى ظن هست ، خردمندى نمىكنيد و پيروى ظن مىكنيد .

اصل : « يَا هِشَامُ ، ثُمَّ ذَمَّ اللَّهُ الْكَثْرَةَ ، فَقَالَ : « وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ

( 1 ) . حشر ( 59 ) : 14 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) : 44 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) : 44 .