صافى در شرح كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٦

[ خطبهء كافى ]

عبادات محضه و شامل است تصديق به امامتِ امام حق را نيز ، اگر چه آن ، داخل محلّ سؤال برادر نيست .

مراد به علما ، رسول اللَّه و اوصياى او عليهم السلام است .

الرَّأْي ( به فتح راء و سكون همزه ) : ديد ، به معنى نظر و فكر در چيزى .

إلَّا براى استثنا از رَأْيِه است و استثنا متّصل است .

عَلى ، بنائيّه است . مَا در دوم « 1 » نيز موصوله است .

أَطْلَقَه ( به طاء بىنقطه و قاف و ضمير ، راجع به ما ) : به صيغهء ماضى غايب معلومِ باب افعال است . الْإِطْلَاق : حلال كردن ؛ مأخوذ است از « طِلْق » ( به كسر طاء و سكون لام ) به معنى حلال .

مراد به عالم اين جا ، رسول اللَّه صلى الله عليه و آله است كه مىدانسته كه بعد از او روايات دروغ بر او خواهند بست در باب امامت ، مثل : « اقْتَدُوا بِالّذين مِن بَعْدِي أَبي بَكْرٍ و عُمَرَ » . « 2 » پس براى ارشاد مؤمنان ، سوى امام حق و وصىّ بىواسطه ، سه وجه تميز ميان احاديث مختلفه در باب امامت گفته بىبيان ترتيبى ميان آنها ، براى اشارت به اين كه هر كدام آنها برهانى على حِده است .

پس اين سه وجه ، از قبيل وجوهى نيست كه مذكور است در مقبولهء عمر بن حنظله و مىآيد در « كِتَابُ الْعَقْل » در آخر « بَابُ اخْتِلَافِ الْحَدِيثِ » كه باب بيست و دوم است ؛ زيرا كه در آنچه مىآيد ، ترتيب ، منظور است و مخصوص صورت تنازع در دَين و ميراث و مانند آنها است ، و اين سه وجه ، مخصوص مسئلهء تصديق به امام حق است كه از عبادات محضه است :

اوّل : عرض بر كتاب اللَّه است . بيانِ اين آن كه : آيات بيّناتِ محكماتِ ناهيه از پيروى ظن و از اختلاف از روى ظن ، بسيار است و دلالت صريح دارد بر بطلان رواياتى كه در امامت پيرو ظن واقع شده .

( 1 ) . يعنى ما در « مَا أطْلَقَهُ » . ( 2 ) . مسند الحميدي ، ج 1 ، ص 214 ، ح 449 .