زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥
جهل و خرافه‌گرايى
اسلام صلى الله عليه و آله اين است كه او محو كنندهء خرافات و اوهام بوده است . وقتى اهل كتاب حجاز از نظر فكرى چنين در انحطاط بوده‌اند وضع وَثَنيّين حجاز يقيناً بدتر بوده است و آيه شريفه به‌طريق اولى شامل حال آنها خواهد بود . تفصيل اين مطلب مجال ديگرى مىطلبد . در اينجا صرفاً به برخى از انواع خرافه اشاره مىكنيم .
اعراب در اثر جهل و نادانى بعضى از موجودات غير مؤثّر در عالم را پرستش مىكردند كه شديداً مورد مذمّت خداوند متعال قرار گرفته است .
« قُلْ اتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرّاً وَ لا نَفْعاً » « 1 »
بگو آيا چيزى را مىپرستيد كه هيچ سود و زيانى براى شما ندارد ؟
آنها معتقد بودند فرشتگان و ملائك دختران خدا هستند . « 2 »
و رواج عيافه « 3 »
، تفأّل و اعتقاد به موجودات غير واقعى نيز از خرافه‌گرايى اهل جاهليت نشأت مىيافت .
مسعودى در مورد خرافه‌گرايى آن مردم مىنويسد : « عرب فكر مىكرد غول در خلوت‌ها به او حمله مىبرد و مىتواند به انواع و اقسام شكل‌ها ظاهر شود . چنان‌كه در اشعارشان فراوان از اين حقيقت خيالى ياد كرده‌اند ؛ تأبَّطَ شراً مىگويد :
« فَاصْبَحْتُ وَالْغُولُ لى جارةٌ * فَيا جارَتى انْتَ ما أَهْوَلاء » « 4 »
و برخى از افراد نيز از درگيرى خود با غول سخن گفته‌اند كه از جمله آنها عمر بن خطاب است . او مىگويد : در سفر شام با غولى كه درصدد نابودى وى بوده مبارزه كرده است . « 5 »
اينها همه از جهل مردم شبه جزيره عربستان نشأت مىيافت . بلاذرى مىگويد :
« زمانى كه اسلام وارد حجاز شد ، در بين قريش 11 نفر و از قبيله اوس و خزرج در مدينه
( 1 ) - مائده ( 5 ) ، آيهء 76 و يونس ( 10 ) ، آيهء 18 .
( 2 ) - وَ يَجْعَلُونَ لِلّهِ بَناتٌ سُبْحانَهُ وَ لَهُمْ ما يَشْتَهُونَ ، نحل ( 16 ) ، آيهء 56 .
( 3 ) - فال زدن از روى پرواز پرنده را « عيافه » مىگويند ؛ مصباح المنير .
( 4 ) - مروج الذّهب ، ج 2 ، ص 165 . و صبحگاهان غول زن من شده بود اى زن من چقدر هولناك بودى »
( 5 ) - مروج الذهب ، مسعودى ، تحقيق عبدالامير مهَنّا ، ج 2 ، ص 165 .