زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥
جنگ‌هاى ممتدّ قبيله‌اى
شمرده مىشد و تا زمانى كه انتقام نمىگرفتند شراب ، زنان و بوى خوش را بر خود حرام مىكردند . « 1 »
و شعر عبدالعُزى الطائى به همين مطلب اشاره دارد :
اذا ما طَلَبْنا تَبْلَنا عِنْدَ مَعْشَرٍ * ابَيْنا حِلابَ الدَّرِ اوْ نَشْرَبَ الدَّما « 2 »
و گاهى به خاطر چيز اندكى انسانى را مىكشتند داستانهاى فراوانى در اين مورد نقل شده‌است كه علاقمندان مىتوانند به كتاب المحبّر از محمّد بن حبيب مراجعه فرمايند . او مىگويد : « در بين اعراب جاهلى آموزش قتل و جنايت داير بوده‌است . » وى تعدادى از فتّاكين و قتّالين عصر جاهلى را نام مىبرد و ابوالخريف را جزء مربّيان قتل و جنايت مىشمارد . « 3 »
قرآن كريم به صراحت از اين مشكل عصر جاهلى سخن گفته است :
« وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ اذْ كُنْتُمْ اعْداءً فَالَّفَ بَينَ قُلُوبِكُمْ فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَانْقَذَكُمْ مِنْها » « 4 »
و نعمت ( بزرگ ) خدا را بر خود ، به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد ، و او ميان دل‌هاى شما ، الفت ايجاد كرد ، و به بركت نعمت او ، برادر شديد . و شما بر لبِ حفره‌اى از آتش بوديد ، خدا شما را از آن نجات داد .
مورّخين از درگيريهاى دراز مدت اوس و خزرج و قبايل ديگر سخن گفته‌اند كه در اينجا مجال ذكر آنها نيست .
عمر فروخ مىنويسد : « جنگ نزد عرب جاهلى قانون حيات و يكى از راه‌هاى ارتزاق شمرده مىشد و معيار حقّ قدرت بود و قدرتمندان با هر كس و تا هر زمان كه مىخواستند مىجنگيدند .
( 1 ) - تاريخ الادب العربى ، شوقى ضيف ( العصر جاهلى ) ، ص 62 .
( 2 ) - الحماسة ، ابى عبادة الوليد بن عبيد البخترى ، ص 28 ؛ تا زمانى كه انتقام خون را نگيريم شير شتر را نيز بر خود حرام مىكنيم .
( 3 ) - المحبّر ، ابوجعفر محمد بن حبيب ، ص 67 به بعد .
( 4 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيهء 103 .