زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣١٩
4 - اصلاح نظام مديريت
زيرا امام عليه السلام معتقد بود بدون اصلاحِ مديريت جامعه ، اصلاح تودهء مردم كار بسيار دشوارى خواهد بود . « 5 »
ابن عباس و مغيرة بن شعبه و . . . نزد امام عليه السلام آمدند و از حضرت عليه السلام خواستند تا استوار شدن پايه‌هاى حكومت اسلامى از عزل معاويه خوددارى نمايند ؛ امّا على عليه السلام نپذيرفت . « 1 »
و شايستگى او را براى استاندارى شام تأييد نكرد .
به همين جهت معاويه با اعتماد به قدرت نظامى و اقتصادى شام با امام على عليه السلام بيعت نكرد و استاندارى شام را از حضرت عليه السلام طلب كرد .
امام عليه السلام با ردّ تقاضاى معاويه به او نوشت : « يا تسليم شو و بيعت كن و يا آماده جنگ باش » . « 2 »
حضرت امير عليه السلام علاوه بر انتخاب افراد مؤمن و متعهّد براى زمامدارى ، تشكيلات ويژه‌اى براى كنترل و نظارت فعاليّت‌هاى آنها گماشت و آموزش‌هاى لازم را نيز در اين زمينه به آنان داد . از ديدگاه على عليه السلام مدير و حكمران جامعه اسلامى مىبايست شرايطى را دارا باشد كه آن شرايط و ويژگىها عبارتند از :
1 - خدمتگزار بودن : امام على عليه السلام در نامه‌اى به عامل آذربايجان نوشت :
« انَّ عَمَلَكَ لَيْسَ لَكَ بِطُعْمَةٍ وَ لكِنَّهُ فى عُنُقِكَ امانَةٌ وَ انْتَ مُسْتَرعًى لِمَنْ فَوقَكَ لَيْسَ لَكَ انْ تَفْتَأْتَ فى رَعِيَّةٍ » « 3 »
مبادا گمان كنى حكومتى كه به تو سپرده شده است يك شكار است كه به چنگ تو افتاده است . خير ، امانتى است بر گردنت گذاشته شده است و ما فوق تو از تو رعايت و نگهبانى و حفظ حقوق مردم را مىخواهد درباره رعيت حق ندارى استبداد به‌خرج دهى . »
دورى از نيرنگ و خدعه : على عليه السلام صداقت در كار و دورى از فريب كارى را از شرايط ديگر رهبرى اسلامى دانست و در مذمّت معاويه فرمود :
( 5 ) - فَلَيْسَتْ تَصْلَحُ الرَّعِيَّةُ الَّا بِصَلاحِ الْوُلاةِ ( نهج‌البلاغه ، خطبهء 216 ) .
( 1 ) - الاخبار الطّوال ، الدينورى ، منشورات الشّريف الرضى ، ص 142 .
( 2 ) - همان ، ص 141 .
( 3 ) - نهج‌البلاغه ، نامهء 5 .