زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٢

خليفه دوّم و تبعيض نژادى

عرب از آنها زن به همسرى بگيرد و آن‌ها از عرب زن نگيرند ؛

عرب از آنها ارث ببرد و آنها از عرب ارث نبرند ؛

مقرّرى و ارزاقشان را اندك بده ؛

در جنگ‌ها جلو انداخته شوند تا راه هموار كنند و درخت‌ها را قطع كنند ؛

احدى از آنها در نمازى بر عرب امامت نكند ؛

در حضور عرب كسى از آنها در صف اوّل قرار نگيرد مگر آن‌كه ( عرب اندك باشد و ) صف را تكميل كنند ؛

احدى از آنها را بر سرحدّى از سرحدّات يا شهرى از شهرها به ولايت مگمار ؛

احدى از آنها سِمت قضاء را متصدّى نشود ؛

و كسى از آنها حكم و فتوا ندهد ؛

اين است سنّت و روش عمر در مورد آنها . . . . « 1 »

چنان كه قبلًا گفتيم اين سياست ، بيگانه از اسلام و منافى با احكام و شرايع آن بود كه عمر ابداع كرد . و احتمالًا خليفه از برخى علماى يهود و نصارى كه به او نزديك بودند اين خط مشى را گرفته بود زيرا او در بسيارى از مسائل حسّاس به امثال كعب‌الاحبار ، عبدالله بن سلام و تميم دارى مراجعه مىنمود .

به‌هر حال سياست تبعيض نژادى خليفه دوّم در عصر امويان نيز دنبال شد و پيامدهاى بسيار مخرّبى از خود به جاى گذاشت .

البته عمر در روزهاى آخر حكومت خود از اين تبعيضاتى كه قائل شده بود پشيمان شد و اعلام كرد : « وَ انْ عِشْتُ هذِهِ السَّنَةِ ساوَيتُ بَيْنَ النَّاسِ فَلَمْ افْضَلْ احْمَرَ عَلى اسْوَدٍ ، وَ لا عَرَبِيّاً عَلى عَجَمِىٍّ ، وَ صَنَعْتُ كَما صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ وَ ابُوبَكْر . » « 2 »

امّا قبل از اصلاح اين وضع ، كشته شد .

( 1 ) - اسرار آل محمد صلى الله عليه و آله ، ص 154 ؛ سفينة البحار ، ج 2 ، ص 165 .

( 2 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 154 ؛ شرح نهج‌البلاغه ، ج 2 ، ص 131 .