شرح منطق مظفر (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥١٢
البديهة المنطقية
بزرگتر و يا كوچكتر است در هريك از اين سه صورت اگر چهار عمل اصلى رياضى را انجام دهيم خواهيم ديد كه نسبت تساوى يا تفاوت فرقى ندارد .
اما در فرض تساوى :
1 . جمع : فرض مىكنيم ب با ج مساوى است ، اگر به دو طرف تساوى عدد معينى مثل 4 اضافه كنيم در معادله جديد باز هم نسبت تساوى برقرار است ( ب + 4 - ج + 4 )
2 . تفريق فرض كنيم ب با ج مساوى است اگر از هر طرف تساوى عدد معينى مثل 4 را كم كنيم در معادله جديد باز هم نسبت تساوى برقرار است . ( ب - 4 - ج - 4 ) .
3 . ضرب : اگر ب - ج باشد و هر طرف تساوى را در عدد معينى مثل چهار ضرب كنيم خواهيم ديد همچنان نسبت تساوى برقرار است ( ب * 4 - ج * 4 ) .
4 . تقسيم : اگر ب - ج باشد و در دو طرف تساوى عدد معينى مثل 4 تقسيم كنيم خواهيم ديد تساوى همچنان برقرار است . ( ب / 4 - ج / 4 ) .
در فرض تفاوت به كوچكتر بودن و بزرگتر بودن نيز مطلب از اين قرار است .
يعنى بر فرض اينكه ب ( ج باشد در چهار عمل اصلى نيز اين نامساوى به قوت خود برقرار است كه :
ب + 4 ( ج + 4 ، ب - ج ( ج - 4 ، ب * 4 ( ج * 4 ، ب / 4 ( ج / 4 ،
و يا اگر ب ) ج باشد باز نامساوىهاى زير را در چهار عمل اصلى خواهيم داشت كه :
ب ) + 4 ) ج + 4 ، ب - ج ) ج - 4 ، ب * 4 ) ج * 4 ، ب / 4 ) ج / 4 .
حال با حفظ اين مقدمه ، در باب قضايا نيز مىگوييم اگر قضيه‌اى قابليت آن را داشته باشد كه بر موضوع آن كلمه‌اى افزوده شود خواهيم ديد كه نسبت قضيه ثابت بوده و هيچ تغييرى پيدا نخواهد كرد و معناى تساوى نسبت اين است كه همان كميت ، كيفيت و صدقى كه قبل از اضافه كردن يا كم كردن داشت پس از اضافه يا كم كردن نيز دارد . براى مثال محصورات اربعه را يك‌يك محاسبه مىكنيم :
موجبه كليه : در مثال : « كل انسان حيوان » موضوع و محمول بسيط بوده و هركدام يك كلمه بيشتر نيست ، از حيث كميت كليه و از حيث كيفيت موجبه است ، از حيث صدق و كذب نيز صادقه است . اما گاهى كلمه‌اى بر آن افزوده مىشود و مثلا مىگوييم « كل راس انسان راس حيوان » كلمه راس كه مضاف است افزوده شده ولى پس از اين