شرح منطق مظفر (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١٨

تنبيه چهارم

موجودا » .

4 . عكس صورت سوّم ؛ مانند « كلما لم تكن الشمس طالعة كان الليل موجودا » .

5 . مقدم و تالى ، موجبه و كل قضيه سالبه ؛ مانند « ليس البته كلما كانت الشمس طالعة كان الليل موجودا » .

6 . هر دو سالبه و كل قضيه سالبه ؛ مانند « ليس البتة كلما لم يكن هذا انسانا لم يكن حيوانا »

7 . مقدم موجبه و تالى سالبه ؛ مانند « ليس البتة كلما كانت الشمس طالعة لم يكن النهار موجودا »

8 . عكس صورت هفتم ؛ مانند « ليس البتة كلما لم تكن الشمس طالعة كان النهار موجودا »

در شرطيه منفصله هم ملاك سلب انفصال است - چه دو طرف موجبه باشند يا سالبه يا مختلفين - و باز همان هشت صورت را دارد كه چهار تا منفصلهء موجبه و چهار تا منفصلهء سالبه است . امّا موجبات :

1 . مقدم و تالى هردو موجبه و كل قضيه موجبه ؛ مانند « امّا ان يكون العدد زوجا و امّا فردا »

2 . هر دو سالبه و كل قضيه موجبه ؛ مانند « ابدا امّا ان لا يكون العدد زوجا و امّا ان لا يكون فردا »

3 . مقدم موجبه ، تالى سالبه و كل قضيه موجبه ؛ مانند « دائما امّا ان لا يكون العدد فردا و امّا ان يكون فردا » .

و امّا سوالب :

1 . مقدم و تالى هردو موجبه و كل قضيه سالبه ؛ مانند « ليس البتة امّا ان يكون العدد زوجا او منقسما بمتساويين » .

2 . مقدم و تالى سالبه و كل قضيه سالبه ؛ مانند « ليس البتة امّا ان لا يكون العدد زوجا او لا يكون منقسما بمتساويين » .

3 . مقدم موجبه و تالى سالبه ؛ مانند « ليس البتة امّا ان يكون العدد زوجا او ليس بفرد »

4 . مقدم سالبه و تالى موجبه ؛ مانند « ليس البتة امّا ان لا يكون العدد زوجا او يكون