شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨٩٧

[ اندرز كردن اورمزد و مردن ]

همه انجمن خواندند آفرين * بران شاه بينا دل و پاك دين

پراگنده گشت آن بزرگ انجمن * همه شاد زان سرو سايه فگن

همان رسم شاپور شاه اردشير * همى داشت آن شاه دانش پذير

جهانى سراسر به دو گشت شاد * چه نيكو بود شاه با بخش و داد

همى راند با شرم و با دادكار * چنين تا بر آمد برين روزگار

بگسترد كافور بر جاى مشك * گل و ارغوان شد بپاليز خشك

سهى سرو او گشت همچون كمان * نه آن بود كان شاه را بد گمان

نبود از جهان شاد بس روزگار * سر آمد بران دادگر شهريار

چو دانست كز مرگ نتوان گريخت * بسى آب خونين ز ديده بريخت

بگسترد فرش اندر ايوان خويش * بفرمود كامدش بهرام پيش

به دو گفت كاى پاك زاده پسر * به مردى و دانش بر آورده سر

به من پادشاهى نهادست روى * كه رنگ رخم كرد همرنگ موى

خم آورد بالاى سرو سهى * گل سرخ را داد رنگ بهى

چو روز تو آمد جهاندار باش * خردمند باش و بىآزار باش

نگر تا نپيچى سر از داد خواه * نبخشى ستمكارگان را گناه

زبان را مگردان بگرد دروغ * چو خواهى كه تاج از تو گيرد فروغ

روانت خرد باد و دستور شرم * سخن گفتن خوب و آواز نرم

خداوند پيروز يار تو باد * دل زير دستان شكار تو باد

بنه كينه و دور باش از هوا * مبادا هوا بر تو فرمانروا

سخن چين و بىدانش و چاره گر * نبايد كه يابد بپيشت گذر

ز نادان نيابى جز از بتّرى * نگر سوى بىدانشان ننگرى

چنان دان كه بىشرم و بسيار گوى * نبيند بنزد كسى آب روى

خرد را مِه و خشم را بنده دار * مشو تيز با مرد پرهيزگار

نگر تا نگردد بگرد تو آز * كه آز آورد خشم و بيم و نياز

همه بردبارى كن و راستى * جدا كن ز دل كژّى و كاستى

بپرهيز تا بد نگرددت نام * كه بد نام گيتى نبيند بكام

ز راه خرد ايچ گونه متاب * پشيمانى آرد دلت را شتاب

درنگ آورد راستيها پديد * ز راه خرد سر نبايد كشيد

سر برد باران نيايد بخشم * ز نابودنيها بخوابند چشم

و گر بردبارى ز حد بگذرد * دلاور گمانى بسستى برد

هر انكس كه باشد خداوند گاه * ميانجى خرد را كند بر دو راه

نه سستى نه تيزى به كار اندرون * خرد باد جان ترا رهنمون

نگه دار تا مردم عيب جوى * نجويد بنزديك تو آب روى

ز دشمن مكن دوستى خواستار * وگر چند خواند ترا شهريار

درختى بود سبز و بارش كبست * وگر پاى گيرى سر آيد بدست

اگر در فرازى و گر در نشيب * نبايد نهادن سر اندر فريب