شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨٨٤

[ چاره ساختن اردشير در كار پادشاهى ]

جهان ديدگان را همه خواستار * جوان و پسنديده و بردبار

جوانان دانا و دانش پذير * سزد گر نشينند بر جاى پير

چو لشكرش رفتى بجايى بجنگ * خرد يار كردى و راى و درنگ

فرستاده‌يى برگزيدى دبير * خردمند و با دانش و يادگير

پيامى بدادى بآيين و چرب * بدان تا نباشد ببيدار حرب

فرستاده رفتى بر دشمنش * كه بشناختى راز پيراهنش

شنيدى سخن گر خرد داشتى * غم و رنج بد را ببد داشتى

بدان يافت او خلعت شهريار * همان عهد و منشور با گوشوار

و گر تاب بودى بسرش اندرون * بدل كين و اندر جگر جوش خون

سپه را بدادى سراسر درم * بدان تا نباشند يك تن دژم

يكى پهلوان خواستى نامجوى * خردمند و بيدار و آرامجوى

دبيرى بآيين و با دستگاه * كه دارد ز بيداد لشكر نگاه

و ز ان پس يكى مرد بر پشت پيل * نشستى كه رفتى خروشش دو ميل

ز دى بانگ كاى نامداران جنگ * هرانكس كه دارد دل و نام و ننگ

نبايد كه بر هيچ درويش رنج * رسد گر بر آن كس بود نام و گنج

بهر منزلى در خوريد و دهيد * بران زير دستان سپاسى نهيد

به چيز كسان كس ميازيد دست * هر انكس كه او هست يزدان پرست

بدشمن هر انكس كه بنمود پشت * شود زان سپس روزگارش درشت

اگر دخمه باشد بچنگال اوى * و گر بند سايد بر و يال اوى

ز ديوان دگر نام او كرده پاك * خورش خاك و رفتنش بر تيره خاك

بسالار گفتى كه سستى مكن * همان تيزى و پيش دستى مكن

هميشه بپيش سپه دار پيل * طلايه پراگنده بر چار ميل

نخستين يكى گرد لشكر بگرد * چو پيش آيدت روز ننگ و نبرد

بلشكر چنين گوى كاين خود كيند * بدين رزمگاه اندرون بر چيند

از يشان صد اسپ افگن از ما يكى * همان صد بپيش يكى اندكى

شما را همه پاك برنا و پير * ستانم همه خلعت از اردشير

چو اسپ افگند لشكر از هر دو روى * نبايد كه گردان پرخاش جوى

بيايد كه ماند تهى قلب گاه * و گر چند بسيار باشد سپاه

چنان كن كه با ميمنه ميسره * بكوشند جنگ آوران يك سره

همان نيز با ميسره ميمنه * بكوشند و دلها همه بر بنه

بود لشكر قلب بر جاى خويش * كس از قلبگه نگسلد پاى خويش

و گر قلب ايشان بجنبد ز جاى * تو با لشكر از قلب گاه اندر آى

چو پيروز گردى ز كس خون مريز * كه شد دشمن بد كنش در گريز

چو خواهد ز دشمن كسى زينهار * تو زنهار ده باش و كينه مدار

چو تو پشت دشمن ببينى به چيز * مپرداز و مگذر هم از جاى نيز

نبايد كه ايمن شويد از كمين * سپه باشد اندر در و دشت كين

هر آنگه كه از دشمن ايمن شوى * سخن گفتن كس همى نشنوى