شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨٨٣

[ چاره ساختن اردشير در كار پادشاهى ]

نوشتى عرض نام ديوان اوى * بياراستى كاخ و ايوان اوى

چو جنگ آمدى نو رسيده جوان * برفتى ز درگاه با پهلوان

يكى موبدى را ز كار آگهان * كه بودى خريدار كار جهان

ابر هر هزارى يكى كار جوى * برفتى نگه داشتى كار اوى

هر انكس كه در جنگ سست آمدى * بآورد ناتن درست آمدى

شهنشاه را نامه كردى بران * هم از بىهنر هم ز جنگ آوران

جهاندار چون نامه بر خواندى * فرستاده را پيش بنشاندى

هنرمند را خلعت آراستى * ز گنج آنچ پر مايه‌تر خواستى

چو كردى نگاه اندران بىهنر * نبستى ميان جنگ را بيشتر

چنين تا سپاهش بدانجا رسيد * كه پهناى ايشان ستاره نديد

از يشان كسى را كه بد راى زن * بر افراختندى سرش ز انجمن

كه هر كس كه خشنودى شاه جست * زمين را به خون دليران بشست

بيابد ز من خلعت شهريار * بود در جهان نام او يادگار

بلشكر بياراست گيتى همه * شبان گشت و پرخاش جويان رمه

بديوانش كار آگهان داشتى * ببى دانشى كار نگذاشتى

بلاغت نگه داشتندى و خط * كسى كو بدى چيره بر يك نقط

چو برداشتى آن سخن رهنمون * شهنشاه كرديش روزى فزون

كسى را كه كمتر بدى خطّ و وير * نرفتى بديوان شاه اردشير

سوى كارداران شدندى به كار * قلم زن بماندى بر شهريار

شناسنده بد شهريار اردشير * چو ديدى بدرگاه مرد دبير

نويسنده گفتى كه گنج آگنيد * هم از راى او رنج بپراگنيد

به دو باشد آباد شهر و سپاه * همان زير دستان فرياد خواه

دبيران چو پيوند جان منند * همه پادشا بر نهان منند

چو رفتى سوى كشور كار دار * به دو شاه گفتى درم خوار دار

نبايد كه مردم فروشى بگنج * كه بر كس نماند سراى سپنج

همه راستى جوى و فرزانگى * ز تو دور باد آز و ديوانگى

ز پيوند و خويشان مبر هيچ كس * سپاه آنچ من يار دادمت بس

درم بخش هر ماه درويش را * مده چيز مرد بدانديش را

اگر كشور آباد دارى بداد * بمانى تو آباد و ز داد شاد

و گر هيچ درويش خسپد به بيم * همى جان فروشى بزرّ و به سيم

هر انكس كه رفتى بدرگاه شاه * بشايسته كارى و گر داد خواه

بدندى بسر استواران اوى * بپرسيدن از كار داران اوى

كه دادست از يشان و بگرفت چيز * وزيشان كه خسپد بتيمار نيز

دگر آنك در شهر دانا كه اند * گر از نيستى ناتوانا كه اند

دگر كيست آنك از در پادشاست * جهان ديده پيرست و گر پارساست

شهنشاه گويد كه از رنج من * مبادا كسى شاد بىگنج من

مگر مرد بادانش و يادگير * چه نيكوتر از مرد دانا و پير