شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨٧٩

[ اختر پرسيدن اردشير از كيد هندى ]

نبودى جدا يك زمان ز اردشير * ورا همچو دستور بودى وزير

نپرداختى شاه روزى ز جنگ * بشادى نبوديش جاى درنگ

چو جايى ز دشمن بپرداختى * دگر بدكنش سر برافراختى

همى گفت كز كردگار جهان * بخواهم همى آشكار و نهان

كه بىدشمن آرم جهان را بدست * نباشم مگر شاد و يزدان پرست

به دو گفت فرخنده دستور اوى * كه اى شاه روشن دل و راه جوى

سوى كيد هندى فرستيم كس * كه دانش پژوهست و فرياد رس

بداند شمار سپهر بلند * در پادشاهى و راه گزند

اگر هفت كشور ترا بىهمال * بخواهد بدن باز يابد بفال

يكايك بگويد ندارد برنج * نخواهد بدين پاسخ از شاه گنج

چو بشنيد بگزيد شاه اردشير * جوانى گرانمايه و تيزوير

فرستاد نزديك دانا بهند * بسى اسپ و دينار و چندى پرند

به دو گفت رو پيش دانا بگوى * كه اى مرد نيك اختر و راه جوى

باختر نگه كن كه تا من ز جنگ * كى آسايم و كشور آرم بچنگ

اگر بود خواهد بدين دستگاه * بتدبير آن زود بنماى راه

و گر نيست اين تا نباشم برنج * برين گونه نپراكند نيز گنج

بيامد فرستادهء شهريار * بر كيد با هديه و با نثار

بگفت آنك با او شهنشاه گفت * همه رازها برگشاد از نهفت

بپرسيد زو كيد و غمخواره شد * ز پرسش سوى دانش و چاره شد

بياورد صلّاب و اختر گرفت * يكى زيج رومى ببر در گرفت

نگه كرد بر كار چرخ بلند * ز آسانى و سود و درد و گزند

فرستاده را گفت كردم شمار * از ايران و ز اختر شهريار

گر از گوهر مهرك نوش زاد * برآميزد اين تخمه با آن نژاد

نشيند بآرام بر تخت شاه * نبايد فرستاد هر سو سپاه

بيفزايدش گنج و كاهدش رنج * تو شو كينهء اين دو گوهر بسنج

گر اين كرد ايران ورا گشت راست * بيابد همه كام دل هرچ خواست

فرستاده را چيز بخشيد و گفت * كزين هرچ گفتم نبايد نهفت

گر او زين نپيچد سپهر بلند * كند اينك گفتم برو ارجمند

فرستاده آمد بر شهريار * بگفت آنچ بشنيد زان نامدار

چو بشنيد گفتار او اردشير * دلش گشت پر درد و رخ چون زرير

فرستاده را گفت هرگز مباد * كه من بينم از تخم مهرك نژاد

به خانه درون دشمن آرم ز كوى * شود با برو بوم من كينه جوى

دريغ آن پراگندن گنج من * فرستادن مردم و رنج من

ز مهرك يكى دخترى ماند و بس * كه او را بجهرم نديدست كس

بفرمايم اكنون كه جويند باز * ز روم و ز چين و ز هند و طراز

بر آتش چو يابمش بريان كنم * برو خاك را زار و گريان كنم

بجهرم فرستاد چندى سوار * يكى مرد جوينده و كينه‌دار