شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨٥٠

[ شيون فرزانگان بر اسكندر ]

ورا جرم خواند جهان ديده پير * به دو اندرون بيشه و آبگير

چو پرسى ترا پاسخ آيد ز كوه * كه آواز او بشنود هر گروه

بياريد مر پير فرتوت را * هم ايدر بداريد تابوت را

بپرسيد اگر كوه پاسخ دهد * شما را بدين راى فرّخ نهد

برفتند پويان بكردار غرم * بدان بيشه كش باز خوانند جرم

بگفتند پاسخ چنين داد باز * كه تابوت شاهان چه داريد راز

كه خاك سكندر باسكندريست * كجا كرده بد روزگارى كه زيست

چو آواز بشنيد لشكر برفت * ببردند زان بيشه صندوق تفت

چو آمد سكندر باسكندرى * جهان را دگر گونه شد داورى

بهامون نهادند صندوق اوى * زمين شد سراسر پر از گفت و گوى

باسكندرى كودك و مرد و زن * بتابوت او بر شدند انجمن

اگر بر گرفتى ز مردم شمار * مهندس فزون آمدى صد هزار

حكيم ارسطاليس پيش اندرون * جهانى برو ديدگان پر ز خون

بران تنگ صندوق بنهاد دست * چنين گفت كاى شاه يزدان پرست

كجا آن هش و دانش و راى تو * كه اين تنگ تابوت شد جاى تو

بروز جوانى برين مايه سال * چرا خاك را برگزيدى نهال

حكيمان رومى شدند انجمن * يكى گفت كاى پيل رويينه تن

ز پايت كه افگند و جانت كه خست * كجا آن همه حزم و راى و نشست

دگر گفت چندين نهفتى تو زر * كنون زرّ دارد تنت را ببر

دگر گفت كز دست تو كس نرست * چرا سودى اى شاه با مرگ دست

دگر گفت كآسودى از درد و رنج * هم از جستن پادشاهى و گنج

دگر گفت چون پيش داور شوى * همان بر كه كشتى همان بدروى

دگر گفت بىدستگاه آن بود * كه ريزندهء خون شاهان بود

دگر گفت ما چون تو باشيم زود * كه بودى تو چون گوهر نابسود

دگر گفت چون بيندت اوستاد * بياموزد آن چيز كت نيست ياد

دگر گفت كز مرگ چون تو نرست * ببيشى سزد گر نيازيم دست

دگر گفت كاى برتر از ماه و مهر * چه پوشى همى زانجمن خوب چهر

دگر گفت مرد فراوان هنر * بكوشد كه چهره بپوشد بزر

كنون اى هنرمند مرد دلير * ترا زرّ زرد آوريدست زير

دگر گفت ديبا بپوشيده‌اى * نپوشيده را نيز رخ ديده‌اى

كنون سر ز ديبا برآور كه تاج * همى جويدت ياره و تخت و عاج

دگر گفت كز ماه رخ بندگان * ز چينى و رومى پرستندگان

بريدى و زر دارى اندر كنار * برسم كيان زرّ و ديبا مدار

دگر گفت پرسنده پرسد كنون * چه ياد آيدت پاسخ رهنمون

كه خون بزرگان چرا ريختى * به سختى بگنج اندر آويختى

خنك آن كسى كز بزرگان بمرد * ز گيتى جز از نيك نامى نبرد