شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٨١٠

[ آزمودن اسكندر پزشك هندوستان را ]

ببيشى چرا شادمانى كنم * برين خواسته پاسبانى كنم

بفرماى تا اين برد باز جاى * خرد باد جان مرا رهنماى

سكندر به دو ماند اندر شگفت * ز هر گونه انديشها برگرفت

به دو گفت زين پس مرا بر گناه * نگيرد خداوند خورشيد و ماه

خريدارم اين راى و پند ترا * سخن گفتن سودمند ترا

[ آزمودن اسكندر پزشك هندوستان را ]

[ آزمودن اسكندر پزشك هندوستان را ]

بفرمود تا رفت پيشش پزشك * كه علّت بگفتى چو ديدى سرشك

سر دردمندى به دو گفت چيست * كه بر درد زان پس ببايد گريست

به دو گفت هر كس كه افزون خورد * چو بر خوان نشيند خورش ننگرد

نباشد فراوان خورش تن درست * بزرگ آنك او تن درستى بجست

بياميزم اكنون ترا دارويى * گياها فراز آرم از هر سويى

كه همواره باشى تو زان تن درست * نبايد بدارو ترا دست شست

همان آرزوها بيفزايدت * چو افزون خورى چيز نگزايدت

همان ياد دارى سخنهاى نغز * بيفزايد اندر تنت خون و مغز

شوى بر تن خويشتن كامگار * دلت شاد گردد چو خرّم بهار

همان رنگ چهرت بجاى آورد * بهر كار پاكيزه راى آورد

نگردد پراگنده مويت سپيد * ز گيتى سپيدى كند نااميد

سكندر به دو گفت نشنيده‌ام * نه كس را ز شاهان چنين ديده‌ام

گر آرى تو اين نغز دارو بجاى * تو باشى بگيتى مرا رهنماى

خريدار گردم ترا من بجان * شوى بىگزند از بد بدگمان

ورا خلعت و نيكويها بساخت * ز دانا پزشكان سرش بر فراخت

پزشك سراينده آمد بكوه * بياورد با خويشتن زان گروه

ز دانايى او را فزون بود بهر * همى زهر بشناخت از پاى زهر

گياهاى كوهى فراوان درود * بيفگند زو هرچ بيكار بود

ازو پاك ترياكها برگزيد * بياميخت دارو چنانچون سزيد

تنش را بداروى كوهى بشست * همى داشتش ساليان تن درست

چنان شد كه او شب نخفتى بسى * بياميختى شاد با هر كسى

به كار زنان تيز بودى سرش * همى نرم جايى بجستى برش

ازان سوى كاهش گراييد شاه * نكرد اندر آن هيچ تن را نگاه

چنان بد كه روزى بيامد پزشك * ز كاهش نشان يافت اندر سرشك

به دو گفت كز خفتُ و خيز زنان * جوان پير گردد بتن بىگمان

بر آنم كه بىخواب بودى سه شب * به من بازگوى اين و بگشاى لب

سكندر به دو گفت من روشنم * از آزار سستى ندارد تنم

پسنديده داناى هندوستان * نبود اندر آن كار همداستان

چو شب تيره شد آن نبشته بجست * بياورد داروى كاهش درست

همان نيز تنها سكندر بخفت * نياميخت با ماه ديدار جفت

بشبگير هور اندر آمد پزشك * نگه كرد و بىبار ديدش سرشك