شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.٢

گفتار اندر آفرينش مردم

[ بگفتار دانندگان راه جوى * بگيتى بپوى و به هر كس بگوى ]

[ ز هر دانشى چون سخن بشنوى * از آموختن يك زمان نغنوى ]

چو ديدار يا بى بشاخ سخن * بدانى كه دانش نيايد ببن

از آغاز بايد كه دانى درست * سرمايهء گوهران از نخست

كه يزدان ز ناچيز چيز آفريد * بدان تا توانائى آرد پديد

سرمايهء گوهران اين چهار * برآورده بىرنج و بىروزگار

يكى آتشى بر شده تابناك * ميان آب و باد از بر تيره خاك

نخستين كه آتش بجنبش دميد * ز گرميش پس خشكى آمد پديد

و زان پس ز آرام سردى نمود * ز سردى همان باز ترّى فزود

چو اين چار گوهر بجاى آمدند * ز بهر سپنجى سراى آمدند

گهرها يك اندر دگر ساخته * ز هر گونه گردن بر افراخته

پديد آمد اين گنبد تيز رو * شگفتى نمايندهء نو بنو

ابرده و دو هفت شد كدخداى * گرفتند هر يك سزاوار جاى

در بخشش و دادن آمد پديد * ببخشيد دانا چنانچون سزيد

فلكها يك اندر دگر بسته شد * بجنبيد چون كار پيوسته شد

چو دريا و چون كوه و چون دشت و راغ * زمين شد بكردار روشن چراغ

بباليد كوه آبها بر دميد * سر رستنى سوى بالا كشيد

زمين را بلندى نبد جايگاه * يكى مركزى تيره بود و سياه

ستاره برو بر شگفتى نمود * به خاك اندرون روشنايى فزود

همى بر شد آتش فرود آمد آب * همى ، گشت گرد زمين آفتاب

گيا رست با چند گونه درخت * به زير اندر آمد سرانشان ز بخت

ببالد ندارد جز اين نيروئى * نپويد چو پويندگان هر سوئى

و زان پس چو جنبنده آمد پديد * همه رستنى زير خويش آوريد

[ خور و خواب و آرام جويد همى * و زان زندگى كام جويد همى ]

[ نه گويا زبان و نه جويا خرد * ز خاك و ز خاشاك تن پرورد ]

نداند بد و نيك فرجام كار * نخواهد از و بندگى كردگار

چو دانا توانا بد و دادگر * از ايرا نكرد ايچ پنهان هنر

چنينست فرجام كار جهان * نداند كسى آشكار و نهان

چو زين بگذرى مردم آمد پديد * شد اين بندها را سراسر كليد

سرش راست بر شد چو سرو بلند * بگفتار خوب و خرد كار بند

پذيرندهء هوش و راى و خرد * مر او را دد و دام فرمان برد

ز راه خرد بنگرى اندكى * كه مردم بمعنى چه باشد يكى

مگر مردمى خيره خوانى همى * جز اين را نشانى ندانى همى