شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٢٨٤

[ نامه نوشتن خاقان به گرديه - خواهر بهرام - و پاسخ آن ]

بدان نامدارى كه بهرام بود * مرا زو همه رامش و كام بود

كنون من ز كسهاى آن نامدار * چرا باز ماندم چنين سست و خوار

نكوهش كند هرك اين بشنود * ازين پس بسوگند من نگرود

نخوردم غم خرد فرزند اوى * نه انديشهء خويش و پيوند اوى

چو با ما به فرزند پيوسته شد * به مهر و خرد جان او شسته شد

بفرمود تا شد برادرش پيش * سخن گفت با او ز اندازه بيش

كه كسهاى بهرام يل را ببين * فراوان بر ايشان بخوان آفرين

بگو آنك من خود جگر خسته‌ام * بدين سوك تا زنده‌ام بسته‌ام

به خون روى كشور بشستم ز كين * همه شهر نفرين به دو آفرين

بدين درد هر چند كين آورم * و گر آسمان بر زمين آورم

ز فرمان يزدان كسى نگذرد * چنين داند آن كس كه دارد خرد

كه او را زمانه بران گونه بود * همه تنبل ديو وارونه بود

بران زينهارم كه گفتم سخن * بران عهد و پيمان نهاديم بن

سوى گرديه نامه‌يى بد جدا * كه اى پاك دامن زن پارسا

همه راستى و همه مردمى * سرشتت فزونى و دور از كمى

ز كار تو انديشه كردم دراز * نشسته خرد با دل من براز

به از تو نديدم كسى كدخداى * بياراى ايوان ما را براى

بدارم ترا همچو جان و تنم * بكوشم كه پيمان تو نشكنم

و زان پس بدين شهر فرمان تراست * گروگان كنم دل بدانچت هواست

كنون هر كه دارى همه گرد كن * بپيش خردمند گوى اين سخن

ازين پس ببين تا چه آيدت راى * بروشن روانت خرد رهنماى

خرد را بر ان مردمان شاه كن * مرا زان سگاليده آگاه كن

همى رفت برسان قمرى ز سرو * بيامد برادرش تازان بمرو

جهانجوى با نامور رام شد * بنزديك كسهاى بهرام شد

بگفت آنچ خاقان به دو گفته بود * كه از كين آن كشته آشفته بود

ازان پس چنين گفت كاى بخردان * پسنديده و كار ديده ردان

شما را بدين مزد بسيار باد * ورا داور دادگر يار باد

يكى ناگهان مرگ بود آن نه خرد * كه كس در جهان ز آن گمانى نبرد

پس آن نامه پنهان بخواهرش داد * سخنهاى خاقان همه كرد ياد

ز پيوند و ز پند و نيكو سخن * چه از نو چه از روزگار كهن

ز پاكى و از پارسايىّ زن * كه هم غمگسارست و هم راى زن

جوان گفت و آن پاك دامن شنيد * ز گفتار او خامشى برگزيد

و زان پس چو بر خواند آن نامه را * سخنهاى خاقان خودكامه را

خرد را چو با دانش انباز كرد * بدل پاسخ نامه را ساز كرد

به دو گفت كاين نامه برخواندم * خرد را بر خويش بنشاندم

چنان كرد خاقان كه شاهان كنند * جهان ديده و پيشگاهان كنند

به دو باد روشن جهان بين من * كه چونين بجويد همى كين من