شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٢٠١

[ سگالش نمودن بهرام با سرداران از پادشاهى خود و پند دادن او را گرديه خواهر خويش ]

بهمدان گشسب آن زمان گفت باز * كه اى گشته اندر نشيب و فراز

سخن هرچ گويى به روى كسان * شود باد و كردار او نارسان

بگو آنچ دانى به كار اندرون * ز نيك و بد روزگار اندرون

چنين گفت همدان گشسب بلند * كه اى نزد پر مايگان ارجمند

ز ناآمده بد بترسى همى * ز ديهيم شاهان چه پرسى همى

بكن كار و كرده بيزدان سپار * بخرما چه يازى چو ترسى ز خار

تن آسان نگردد سر انجمن * همه بيم جان باشد و رنج تن

ز گفتارشان خواهر پهلوان * همى بود پيچان و تيره روان

بران داورى هيچ نگشاد لب * ز برگشتن هور تا نيم شب

به دو گفت بهرام كاى پاك تن * چه بينى بگفتار اين انجمن

ورا گرديه هيچ پاسخ نداد * نه از راى آن مهتران بود شاد

چنين گفت او با دبير بزرگ * كه اى مرد بدساز چون پير گرگ

گمانت چنينست كين تاج و تخت * سپاه بزرگى و پيروز بخت

ز گيتى كسى را نبد آرزوى * ازان نامداران آزاده خوى

مگر شاهى آسانتر از بندگيست * بدين دانش تو ببايد گريست

بر آيين شاهان پيشين رويم * سخنهاى آن برتران بشنويم

چنين داد پاسخ مر او را دبير * كه گر راى من نيست جايگير

هم آن گوى و آن كن كه راى آيدت * بران رو كه دل رهنماى آيدت

همان خواهرش نيز بهرام را * بگفت آن سواران خود كام را

نه نيكوست اين دانش و راى تو * بكژّى خرامد همى پاى تو

بسى بد كه بيكار بد تخت شاه * نكرد اندرو هيچ كهتر نگاه

جهان را به مردى نگه داشتند * يكى چشم بر تخت نگماشتند

هر آن كس كه دانا بد و پاك مغز * ز هر گونه انديشه‌اى راند نغز

بداند كه شاهى به از بندگيست * همان سرفرازى ز افگندگيست

نبودند يازان بتخت كيان * همه بندگى را كمر بر ميان

ببستند وزيشان بهى خواستند * همه دل بفرمانش آراستند

نه بيگانه زيباى افسر بود * سزاى بزرگى بگوهر بود

ز كاوس شاه اندر آيم نخست * كجا راه يزدان همى بازجست

كه بر آسمان اختران بشمرد * خم چرخ گردنده را بشكرد

بخوارى و زارى بسارى فتاد * از انديشهء كژّ و ز بد نهاد

چو گودرز و چون رستم پهلوان * بكردند رنجه برين بر روان

از ان پس كجا شد بهاماوران * ببستند پايش ببند گران

كس آهنگ اين تخت شاهى نكرد * جز از گرم و تيمار ايشان نخورد

چو گفتند با رستم ايرانيان * كه هستى تو زيباى تخت كيان

يكى بانگ برزد بر آن كس كه گفت * كه با دخمهء تنگ باشيد جفت

كه با شاه باشد كجا پهلوان * نشستند بآيين و روشن روان

مرا تخت زر بايد و بسته شاه * مباد اين گمان و مباد اين كلاه