شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٤٦

سخن پرسيدن موبد از كسرى

چو پالود زو جان ندارد خرد * كه بر خاك باشد چو جان بگذرد

بپرسيد موبد ز پرهيز و گفت * كه آز و نياز از كه بايد نهفت

چنين داد پاسخ كه آز و نياز * سزد گر ندارد خردمند باز

تو از آز باشى هميشه برنج * كه همواره سيرى نيابى ز گنج

بپرسيد كز شهرياران كه بيش * به هوش و بآيين و با راى و كيش

چنين داد پاسخ كه آن پادشا * كه باشد پرستنده و پارسا

ز دادار دارنده دارد سپاس * نباشد كس از رنج او در هراس

پر اميد دارد دل نيك مرد * دل بد كنش را پر از بيم و درد

سپه را بيارايد از گنج خويش * سوى بدسگال افگند رنج خويش

سخن پرسد از بخردان جهان * بد و نيك دارد ز دشمن نهان

بپرسيد كار پرستش بچيست * بنيكىء يزدان گراينده كيست

چنين داد پاسخ كه تاريك خوى * روان اندر آرد بباريك موى

نخست آنك داند كه هست و يكيست * ترا زين نشان رهنماى اندكيست

ازو دارد از كار نيكى سپاس * به دو باشد ايمن وزو در هراس

هراس تو آنگه كه جويى گزند * وزو ايمنى چون بود سودمند

وگر نيك دل باشى و راه جوى * بود نزد هر كس ترا آبروى

وگر بدكنش باشى و بد تنه * بدوزخ فرستاده باشى بنه

مباش ايچ گستاخ با اين جهان * كه او راز خويش از تو دارد نهان

گراينده باشى بكردار دين * بدارى بدين روزگار گزين

خرد را كنى با دل آموزگار * بكوشى كه نفريبدت روزگار

همان نيز يار گنهكار مرد * نباشى ببازار ننگ و نبرد

غم آن جهان از پى اين جهان * نبايد كه دارى بدل در نهان

نشستنت همواره با بخردان * گرايندهء رامش جاودان

گراينده بادى بفرهنگ و راى * بيزدان خرد بايدت رهنماى

از اندازه بر نگذرانى سخن * كه تو نو بكارى و گيتى كهن

نگرداندت رامش و رود مست * نباشدت با مردم بد نشست

بپيچى دل از هرچ نابود نيست * ببخشايى آن را كه بخشود نيست

ندارى دريغ آنچه دارى ز دوست * اگر ديده خواهد اگر مغز و پوست

اگر دوست با دوست گيرد شمار * نبايد كه باشد ميانجى به كار

چو با مرد بدخواه باشد نشست * چنان كن كه نگشايد او بر تو دست

چو جويد كسى راه بايستگى * هنر بايد و شرم و شايستگى

نبايد زبان از هنر چيره تر * دروغ از هنر نشمرد دادگر

نداند كسى را بزرگى به چيز * نه خوارى بناچيز دارد بنيز

اگر بدگمانى گشايد زبان * تو تندى مكن هيچ با بدگمان

ازان پس چو سستى گمانى برد * و ز اندازه گفتار او بگذرد

تو پاسخ مر او را به اندازه گوى * سخنهاى چرب‌آور و تازه گوى

بآزرم اگر بفگنى سوى خويش * پشيمانى آيد بفرجام پيش