شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٣٢

[ خشم گرفتن نوشين روان بر بزرگمهر و بند فرمودنش ]

مرا اندرين دانش او داد راه * كه بيند همى اين جهاندار شاه

به دو گفت رو پيش دانا بگوى * كزان نامور جاه و آن آبروى

چرا جستى از برترى كمترى * ببد گوهر و ناسزا داورى

پرستنده بشنيد و آمد دوان * بر خال شد تند و خسته روان

ز شاه آنچ بشنيد با او بگفت * چنين يافت زو پاسخ اندر نهفت

كه حال من از حال شاه جهان * فراوان بهست آشكار و نهان

پرستنده برگشت و پاسخ ببرد * سخنها يكايك برو بر شمرد

فراوان ز پاسخ بر آشفت شاه * ورا بند فرمود و تاريك چاه

دگر باره پرسيد زان پيش كار * كه چون دارد آن كم خرد روزگار

پرستنده آمد پر از آب چهر * بگفت آن سخنها ببوزرجمهر

چنين داد پاسخ به دو نيكخواه * كه روز من آسانتر از روز شاه

فرستاده برگشت و آمد چو باد * همه پاسخش كرد بر شاه ياد

ز پاسخ بر آشفت و شد چون پلنگ * ز آهن تنورى بفرمود تنگ

ز پيكان و ز ميخ گرد اندرش * هم از بند آهن نهفته سرش

به دو اندرون جاى دانا گزيد * دل از مهر دانا بيك سو كشيد

نبد روزش آرام و شب جاى خواب * تنش پر ز سختى دلش پر شتاب

چهارم چنين گفت شاه جهان * ابا پيش كارش سخن در نهان

كه يك بار نزديك دانا گذار * ببر زود پيغام و پاسخ بيار

بگويش كه چون بينى اكنون تنت * كه از ميخ تيزست پيراهنت

پرستنده آمد بداد آن پيام * كه بشنيد زان مهتر خويش كام

چنين داد پاسخ بمرد جوان * كه روزم به از روز نوشين روان

چو برگشت و پاسخ بياورد مرد * ز گفتار شد شاه را روى زرد

ز ايوان يكى راستگويى گزيد * كه گفتار دانا بداند شنيد

ابا او يكى مرد شمشير زن * كه دژخيم بود اندران انجمن

كه رو تو بدين بدنهانرا بگوى * كه گر پاسخت را بود رنگ و بوى

و گر نه كه دژخيم با تيغ تيز * نمايد ترا گردش رستخيز

كه گفتى كه زندان به از تخت شاه * تنورى پر از ميخ با بند و چاه

بيامد بگفت آنچ بشنيد مرد * شد از درد دانا دلش پر ز درد

بدان پاك دل گفت بوزرجمهر * كه ننمود هرگز بما بخت چهر

چه با گنج و تختى چه با رنج سخت * ببنديم هر دو بناكام رخت

نه اين پاى دارد بگيتى نه آن * سر آيد همى نيك و بد بىگمان

ز سختى گذر كردن آسان بود * دل تاج داران هراسان بود

خردمند و دژخيم باز آمدند * بر شاه گردن فراز آمدند

شنيده بگفتند با شهريار * دلش گشت زان پاسخ او فگار

بايوانش بردند زان تنگ جاى * بدستورى پاك دل رهنماى

برين نيز بگذشت چندى سپهر * پر آژنگ شد روى بوزرجمهر

دلش تنگ تر گشت و باريك شد * دو چشمش ز انديشه تاريك شد