شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٢٨

[ گفتار اندر آوردن برزوى ، كليله و دمنه را از هندوستان ]

چو بر زد سر از كوه رخشنده روز * پديد آمد آن شمع گيتى فروز

پزشكان فرزانه را خواند راى * كسى كو بدانش بدى رهنماى

چو بر ز وى بنهاد سر سوى كوه * برفتند با او پزشكان گروه

پياده همه كوهساران بپاى * بپيمود با دانشى رهنماى

گياها ز خشك و ز تر برگزيد * ز پژمرده و آنچ رخشنده ديد

ز هر گونه دارو ز خشك و ز تر * همى بر پراگند بر مرده بر

يكى مرده زنده نگشت از گيا * همانا كه سست آمد آن كيميا

همه كوه بسپرد يك يك بپاى * ابر رنج او بر نيامد بجاى

بدانست كان كار آن پادشاست * كه زنده است جاويد و فرمانرواست

دلش گشت سوزان ز تشوير شاه * هم از نامداران هم از رنج راه

و زان خواسته نيز كآورده بود * ز گفتار بيهوده آزرده بود

ز كار نبشته ببد تنگ دل * كه آن مرد بىدانش و سنگدل

چرا خيره بر باد چيزى نبشت * كه بد بار آن رنج گفتار زشت

چنين گفت زان پس بران بخردان * كه اى كار ديده ستوده ردان

كه دانيد داناتر از خويشتن * كجا سر فرازد بدين انجمن

بپاسخ شدند انجمن همسخن * كه داننده پيريست ايدر كهن

بسال و خرد او ز ما مهترست * بدانش ز هر مهترى بهترست

چنين گفت برزوى با هندوان * كه اى نامداران روشن روان

برين رنجها بر فزونى كنيد * مرا سوى او رهنمونى كنيد

مگر كان سخنگوى داناى پير * بدين كار باشد مرا دستگير

ببردند برزوى را نزد اوى * پر انديشه دل سر پر از گفت و گوى

چو نزديك او شد سخنگوى مرد * همه رنجها پيش او ياد كرد

ز كار نبشته كه آمد پديد * سخنها كه از كاردانان شنيد

به دو پير دانا زبان برگشاد * ز هر دانشى پيش او كرد ياد

كه من در نبشته چنين يافتم * بدان آرزو تيز بشتافتم

چو زان رنجها بر نيامد پديد * ببايست ناچار ديگر شنيد

گيا چون سخن دان و دانش چو كوه * كه همواره باشد مر او را شكوه

تن مرده چون مرد بىدانشست * كه دانا بهر جاى با رامشست

بدانش بود بىگمان زنده مرد * چو دانش نباشد بگردش مگرد

چو مردم ز دانايى آيد ستوه * گيا چو كليله ست و دانش چو كوه

كتابى بدانش نماينده راه * بيابى چو جويى تو از گنج شاه

چو بشنيد برزوى زو شاد شد * همه رنج بر چشم او باد شد

برو آفرين كرد و شد نزد شاه * بكردار آتش بپيمود راه

بيامد نيايش كنان پيش راى * كه تا جاى باشد تو بادى بجاى

كتابيست اى شاه گسترده كام * كه آن را بهندى كليله‌ست نام

بمهرست با درج در گنج شاه * براى و بدانش نماينده راه

بگنجور فرمان دهد تا ز گنج * سپارد به من گر ندارد برنج