شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٢٥

[ بازى شطرنج ساختن از بهر مادر طلحند ]

ز مژگان فرو ريخت خون مادرش * فراوان به ديوار بر زد سرش

ازان پس چو آمد بمام آگهى * كه تيره شد آن فرّ شاهنشهى

جهاندار طلخند بر زين بمرد * سر گاه شاهى بگو در سپرد

همى جامه زد چاك و رخ را بكند * بگنجور گنج آتش اندر فگند

بايوان او شد دمان مادرش * به خون اندرون غرقه گشته سرش

همه كاخ و تاج بزرگى بسوخت * ازان پس بلند آتشى بر فروخت

كه سوزد تن خويش بآيين هند * ازان سوگ پيدا كند دين هند

چو از مادر آگاهى آمد بگو * بر انگيخت آن بارهء تيز رو

بيامد ورا تنگ در بر گرفت * پر از خون مژه خواهش اندر گرفت

به دو گفت كاى مهربان گوش دار * كه ما بىگناهيم زين كارزار

نه من كشتم او را نه ياران من * نه گردى گمان برد زين انجمن

كه خود پيش او دم توان زد درشت * ورا گردش اختر بد بكشت

به دو گفت مادر كه اى بدكنش * ز چرخ بلند آيدت سرزنش

برادر كشى از پى تاج و تخت * نخواند ترا نيكدل نيكبخت

چنين داد پاسخ كه اى مهربان * نشايد كه بر من شوى بدگمان

بيارام تا گردش رزمگاه * نمايم ترا كار شاه و سپاه

كه يارست شد پيش او رزمجوى * كرا بود در سر خود اين گفت و گوى

بدادار كو داد و مهر آفريد * شب و روز و گردان سپهر آفريد

كزين پس نبيند مرا مهر و گاه * نه اسب و نه گرز و نه تخت و كلاه

مگر كين سخن آشكارا كنم * ز تندى دلت پر مدارا كنم

كه او را بدست كسى بد زمان * كه مردم رهايى نيابد ازان

كه يابد بگيتى رهايى ز مرگ * و گر جان بپوشد بپولاد ترگ

چنان شمع رخشان فرو پژمرد * بگيتى كسى يك نفس نشمرد

و گر چون نمايم نگردى تو رام * بدادار دارنده كوراست كام

كه پيشت به آتش بر خويش را * بسوزم ز بهر بدانديش را

چو بشنيد مادر سخنهاى گو * دريغ آمدش برز و بالاى گو

به دو گفت مادر كه بنماى راه * كه چون مرد بر پيل طلخند شاه

مگر بر من اين آشكارا شود * پر آتش دلم پر مدارا شود

پر از درد شد گو بايوان خويش * جهان ديده فرزانه را خواند پيش

بگفت آنچ با مادرش رفته بود * ز مادر كه بر آتش آشفته بود

نشستند هر دو بهم راى زن * گو و مرد فرزانه بىانجمن

به دو گفت فرزانه كاى نيكخوى * نگردد بما راست اين آرزوى

ز هر سو بخوانيم برنا و پير * كجا نامدارى بود تيزوير

ز كشمير و ز دنبر و مرغ و ماى * و زان تيزويران جوينده راى

ز دريا و از كنده و رزمگاه * بگوييم با مرد جوينده راه

[ بازى شطرنج ساختن از بهر مادر طلحند ]

[ بازى شطرنج ساختن از بهر مادر طلحند ]

سواران بهر سو پراگند گو * بجايى كه بد موبدى پيش رو

سراسر بدرگاه شاه آمدند * بدان نامور بارگاه آمدند