شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١١٣

[ داستان طلخند و گو و پيدا شدن شطرنج ]

پسر زاد زان شاه نيكو يكى * كه پيدا نبود از پدر اندكى

پدر چون بديد آن جهاندار نو * هم اندر زمان نام كردند گو

برين بر نيامد بسى روزگار * كه بيمار شد ناگهان شهريار

بكدبانو اندرز كرد و بمرد * جهانى پر از داد گو را سپرد

ز خردى نشايست گو بخت را * نه تاج و كمر بستن و تخت را

سران را همه سر پر از گرد بود * ز جمهورشان دل پر از درد بود

ز بخشيدن و خوردن و داد اوى * جهان بود يك سر پر از ياد اوى

سپاهى و شهرى همه انجمن * زن و كودك و مرد شد راى زن

كه اين خرد كودك نداند سپاه * نه داد و نه خشم و نه تخت و كلاه

همه پادشاهى شود پر گزند * اگر شهريارى نباشد بلند

به دنبر برادر بد آن شاه را * خردمند و شايستهء گاه را

كجا نام آن نامور ماى بود * به دنبر نشسته دلاراى بود

جهان ديدگان يك بيك شاه جوى * ز سندل بدنبر نهادند روى

بزرگان كشمير تا مرز چين * بشاهى به دو خواندند آفرين

ز دنبر بيامد سر افراز ماى * بتخت كيان اندر آورد پاى

همان تاج جمهور بر سر نهاد * بداد و ببخشش در اندر گشاد

چو با ساز شد مام گو را بخواست * بپرورد و با جان همى داشت راست

پرى چهره آبستن آمد ز ماى * پسر زاد ازين نامور كدخداى

ورا پادشا نام طلخند كرد * روان را پر از مهر فرزند كرد

دو ساله شد اين خرد و گو هفت سال * دلاور گوى بود با فرّ و يال

پس از چند گه ماى بيمار شد * دل زن برو پر ز تيمار شد

دو هفته بر آمد بزارى بمرد * برفت و جهان ديگرى را سپرد

همه سندلى زار و گريان شدند * ز درد دل ماى بريان شدند

نشستند يك ماه با سوگ شاه * سر ماه يك سر بيامد سپاه

همه نامداران و گردان شهر * هر آن كس كه او را خرد بود بهر

سخن رفت هر گونه بر انجمن * چنين گفت فرزانه‌اى راى زن

كه اين زن كه از تخم جمهور بود * هميشه ز كردار بد دور بود

همه راستى خواستى نزد شوى * نبود ايچ تا بود جز داد جوى

نژاديست اين ساخته داد را * همه راستى را و بنياد را

همان به كه اين زن بود شهريار * كه او ماند زين مهتران يادگار

ز گفتار او رام گشت انجمن * فرستاده شد نزد آن پاك تن

كه تخت دو فرزند را خود بگير * فزاينده كاريست اين ناگزير

چو فرزند گردد سزاوار گاه * به دو ده بزرگى و گنج و سپاه

ازان پس هم آموزگارش تو باش * دلارام و دستور و رايش تو باش

بگفتار ايشان زن نيكبخت * بيفراخت تاج و بياراست تخت

فزونى و خوبى و فرهنگ و داد * همه پادشاهى به دو گشت شاد

دو موبد گزين كرد پاكيزه راى * هنرمند و گيتى سپرده بپاى