شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١١٠

[ ساختن بزرگمهر ، نرد را و فرستادن نوشين روان ، او را به هند ]

بشطرنج و انديشهء هندوان * نگه كرد و بفزود رنج روان

خرد با دل روشن انباز كرد * بانديشه بنهاد بر تخت نرد

دو مهره بفرمود كردن ز عاج * همه پيكر عاج همرنگ ساج

يكى رزمگه ساخت شطرنج وار * دو رويه بر آراسته كار زار

دو لشكر ببخشيد بر هشت بهر * همه رزمجويان گيرنده شهر

زمين وار لشكر گهى چار سوى * دو شاه گرانمايه و نيكخوى

كم و بيش دارند هر دو بهم * يكى از دگر بر نگيرد ستم

بفرمان ايشان سپاه از دو روى * بتندى بياراسته جنگجوى

يكى را چو تنها بگيرد دو تن * ز لشكر برين يك تن آيد شكن

بهر جاى پيش و پس اندر سپاه * گرازان دو شاه اندران رزمگاه

همى اين بران آن برين برگذشت * گهى رزم كوه و گهى رزم دشت

برين گونه تا بر كه بودى شكن * شدندى دو شاه و سپاه انجمن

بدين سان كه گفتم بياراست نرد * بر شاه شد يك بيك ياد كرد

و زان رفتن شاه برتر منش * همانش ستايش همان سرزنش

ز نيروى و فرمان و جنگ سپاه * بگسترد و بنمود يك يك بشاه

دل شاه ايران ازو خيره ماند * خرد را بانديشه اندر نشاند

همى گفت كاى مرد روشن روان * جوان بادى و روزگارت جوان

بفرمود تا ساروان دو هزار * بيارد شتر تا در شهريار

ز بارى كه خيزد ز روم و ز چين * ز هيتال و مكران و ايران زمين

ز گنج شهنشاه كردند بار * بشد كاروان از در شهريار

چو شد بارهاى شتر ساخته * دل شاه زان كار پرداخته

فرستادهء راى را پيش خواند * ز دانش فراوان سخنها براند

يكى نامه بنوشت نزديك اوى * پر از دانش و رامش و رنگ و بوى

سر نامه كرد آفرين بزرگ * بيزدان پناهش ز ديو سترگ

دگر گفت كاى نامور شاه هند * ز درياى قنّوج تا پيش سند

رسيد اين فرستادهء راى زن * ابا چتر و پيلان بدين انجمن

همان تخت شطرنج و پيغام راى * شنيديم و پيغامش آمد بجاى

ز داناى هندى زمان خواستيم * بدانش روان را بياراستيم

بسى راى زد موبد پاك راى * پژوهيد و آورد بازى بجاى

كنون آمد اين موبد هوشمند * بقنّوج نزديك راى بلند

شتروار بار گران دو هزار * پسنديده بار از در شهريار

نهاديم بر جاى شطرنج نرد * كنون تا ببازى كه آرد نبرد

برهمن فراوان بود پاك راى * كه اين بازى آرد بدانش بجاى

ز چيزى كه ديد اين فرستاده رنج * فرستد همه راى هندى بگنج

ور ايدون كجا راى با رهنماى * بكوشند بازى نيايد بجاى

شتروار بايد كه هم زين شمار * بپيمان كند راى قنّوج بار

كند بار همراه با بار ما * چنينست پيمان و بازار ما