شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠٧

[ اندر فرستادن راى هند ، شطرنج نزد نوشين روان ]

كه او دست چپ را نداند ز راست * ز بخشش فزونى نداند نه كاست

يكى گردش آسمان بلند * ستاره بگويد كه چونست و چند

فلك رهنمونش به سختى بود * همه بهر او شوربختى بود

گرانتر چه دانى به دو گفت شاه * چنين داد پاسخ كه سنگ گناه

بپرسيد كز برترى كارها * ز گفتارها هم ز كردارها

كدامست با ننگ و با سرزنش * كه باشد ورا هر كسى بدكنش

چنين داد پاسخ كه زفتى ز شاه * ستيهيدن مردم بىگناه

توانگر كه تنگى كند در خورش * دريغ آيدش پوشش و پرورش

زنانى كه ايشان ندارند شرم * به گفتن ندارند آواز نرم

همان نيك مردان كه تندى كنند * و گر تنگ دستان بلندى كنند

دروغ آنك بىرنگ و زشتست و خوار * چه بر نابكار و چه بر شهريار

بگيتى ز نيكى چه چيزست گفت * كه هم آشكارست و هم در نهفت

كزو مرد داننده جوشن كند * روان را بدان چيز روشن كند

چنين داد پاسخ كه كوشان بدين * بگيتى نيابد جز از آفرين

دگر آنك دارد ز يزدان سپاس * بود دانشى مرد نيكى شناس

به دو گفت كسرى كه كرده چه به * چه ناكرده از شاه و ز مرد مه

چه بهتر كزو بازداريم چنگ * گرفته چه بهتر ز بهر درنگ

چه بهتر ز فرمودن و داشتن * وگر مرد را خوار بگذاشتن

بپاسخ نگه داشتن گفت خشم * كه از بىگناهان بخوابند چشم

دگر آنك بيدار دارى روان * بكوشى تو در كارها تا توان

فروهشته كين بر گرفته اميد * بتابد روان زو بكردار شيد

ز كار بزه چند يا بى مزه * بيفگن مزه دور باش از بزه

سپاس از خداوند خورشيد و ماه * كه رستم ز بوزرجمهر و ز شاه

چو اين كار دلگيرت آمد ببن * ز شطرنج بايد كه رانى سخن

داستان در نهادن شطرنج

داستان در نهادن شطرنج

[ اندر فرستادن راى هند ، شطرنج نزد نوشين روان ]

[ اندر فرستادن راى هند ، شطرنج نزد نوشين روان ]

چنين گفت موبد كه يك روز شاه * بديباى رومى بياراست گاه

بياويخت تاج از بر تخت عاج * همه جاى عاج و همه جاى تاج

همه كاخ پر موبد و مرزبان * ز بلخ و ز بامين و ز كرزبان

چنين آگهى يافت شاه جهان * ز گفتار بيدار كار آگهان

كه آمد فرستادهء شاه هند * ابا پيل و چتر و سواران سند

شتروار بارست با او هزار * همى راه جويد بر شهريار

همانگونه چو بشنيد بيدار شاه * پذيره فرستاد چندى سپاه

چو آمد بر شهريار بزرگ * فرستادهء نامدار و سترگ

برسم بزرگان نيايش گرفت * جهان آفرين را ستايش گرفت

گهر كرد بسيار پيشش نثار * يكى چتر و ده پيل با گوشوار

بياراسته چتر هندى بزر * به دو بافته چند گونه گهر