شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠٦

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

بترسد ز كار فريبنده دوست * كه با مغز جان خواهد و خون و پوست

سه ديگر ز بيدادگر شهريار * كه بيگار بستاند از مرد كار

چه نيكو بود گردش روزگار * خرد يافته مرد آموزگار

جهان روشن و پاشا دادگر * ز گردون نيابى فزون زين هنر

بپرسيدش از دين و از راستى * كزو دور باشد به دو كاستى

به دو گفت شاها بدينى گراى * كزو نگسلد ياد كرد خداى

همان دورى از كژّى و راه ديو * بترس از جهانبان و كيهان خديو

بفرمان يزدان نهاده دو گوش * وزيشان نباشد كسى با خروش

از ان پس بپرسيدش از پادشا * كه فرمانروانست بر پارسا

كز ايشان كدامست پيروز بخت * كه باشد بگيتى سزاوار تخت

چنين گفت كان كو بود دادگر * خرد دارد و راى و شرم هنر

بپرسيدش از دوستان كهن * كه باشند همكوشه و يك سخن

چنين داد پاسخ كه از مرد دوست * جوانمردى و داد دادن نكوست

نخواهد به تو بد بآزرم كس * به سختى بود يار و فريادرس

به دو گفت كسرى كرا بيش دوست * كه با او يكى بود از مغز و پوست

چنين داد پاسخ كه از نيكدل * جدايى نخواهد جز از دلگسل

دگر آن كسى كو نوازنده‌تر * نكوتر بكردار و سازنده‌تر

بپرسيد دشمن كرا بيشتر * كه باشد به دو بر بدانديش‌تر

چنين داد پاسخ كه برتر منش * كه باشد فراوان به دو سرزنش

همان نيز كآواز دارد درشت * پر آژنگ رخساره و بسته مشت

بپرسيد تا جاودان دوست كيست * ز درد جدايى كه خواهد گريست

چنين داد پاسخ كه كردار نيك * نخواهد جدا بودن از يار نيك

چه ماند به دو گفت جاويد چيز * كه آن چيز كمّى نگيرد بنيز

چنين داد پاسخ كه انباز مرد * نه كاهد نه سوزد نه ترسد ز درد

به دو گفت كسرى چه روشنترست * كه بر تارك هر كسى افسرست

چنين گفت كين جان دانا بود * كه بر آرزوها توانا بود

به دو گفت شاه اى خداوند مهر * چه باشد بپهنا فزون از سپهر

چنين گفت كان شاه بخشنده دست * و ديگر دل مرد يزدان پرست

بپرسيد و گفتا چه با زيب‌تر * كزان بر فرازد خردمند سر

چنين داد پاسخ كه اى پادشا * مده گنج هرگز بناپارسا

چو كردار با ناسپاسان كنى * همى خشت خشك اندر آب افكنى

به دو گفت اندر چه چيزست رنج * كزو كم شود مرد را آز گنج

به دو داد پاسخ كه اى شهريار * هميشه دلت باد چون نوبهار

پرستندهء شاه بد خو ز رنج * نخواهد تن و زندگانئ و گنج

بپرسيد گفتش چه ديدى شگفت * كزان برتر اندازه نتوان گرفت

چنين گفت با شاه بوزرجمهر * كه يك سر شگفتست كار سپهر

يكى مرد بينيم با دستگاه * كلاهش رسيده با بر سياه