شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠٥

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

چنين داد پاسخ كه آباد جاى * ز داد جهاندار باشد بپاى

بپرسيد كسرى كه بيدارتر * پسنديده‌تر مرد و هشيارتر

بگيتى كدامست با من بگوى * كه بفزايد از دانشى آبروى

چنين داد پاسخ كه داناى پير * كه با آزمايش بود يادگير

به دو گفت كسرى كه رامش كراست * كه دارد بشادى همى پشت راست

چنين داد پاسخ كه هر كو ز بيم * بود ايمن و باشدش زرّ و سيم

به دو گفت ما را ستايش بچيست * بنزديك هر كس پسنديده كيست

چنين داد پاسخ كه او را نياز * بپوشد همى رشك با ننگ و آز

همان رشك و كينش نباشد نهان * پسنديده او باشد اندر جهان

ز مرد شكيبا بپرسيد شاه * كه از صبر دارد بسر بر كلاه

^ CENTER

چنين گفت كان كس كه نوميد گشت * دل تيره رايش چو خورشيد گشت

دگر آنك روزش ببايد شمرد * به كار بزرگ اندرون دست برد

به دو گفت غم در دل كيست بيش * كز اندوه سير آيد از جان خويش

چنين داد پاسخ كه آن كو ز تخت * بيفتاد و نوميد گردد ز بخت

بپرسيد ازو شهريار بلند * كه از ما كه دارد دلى دردمند

چنين گفت كان كو خردمند نيست * توانگر كش از بخت فرزند نيست

بپرسيد شاه از دل مستند * نشسته بگرم اندرون بىگزند

به دو گفت با دانشى پارسا * كه گردد برو ابلهى پادشا

بپرسيد نوميدتر كس كدام * كه دارد توانايى و نيك نام

چنين گفت كان كو ز كار بزرگ * بيفتد بماند نژند و سترگ

بپرسيد ازو شاه نوشين روان * كه اى مرد دانا و روشن روان

كه دانى كه بىنام و آرايشست * كه او از در مهر و بخشايشست

به دو گفت مرد فراوان گناه * گنهكار درويش و بىدستگاه

بپرسيد و گفتش كه برگوى راست * كه تا از گذشته پشيمان كراست

چنين داد پاسخ كه آن تيره ترگ * كه بر سر نهد پادشا روز مرگ

پشيمان شود دل كند پر هراس * كه جانش بيزدان بود ناسپاس

و ديگر كه كردار داد بسى * بنزديك آن ناسپاسان كسى

بپرسيد و گفت اى خرد يافته * هنرها يك اندر دگر بافته

چه دانى كزو تن بود سودمند * همان بر دل هر كسى ارجمند

چنين داد پاسخ كه ناتندرست * كه دل را جز از شادمانى نجست

چو از درد روزى بسستى بود * همه آرزو تندرستى بود

بپرسيد و گفتش كه از آرزوى * چه بيشست پيدا كن اى نيكخوى

به دو گفت چون سرفرازى بود * همه آرزو بىنيازى بود

چو از بىنيازى بود تندرست * نبايد جز از كام دل چيز جست

از ان پس چنين گفت با رهنمون * كه بر دل چه انديشه آيد فزون

چنين داد پاسخ كه اين را سه روى * بسازد خردمند با راه جوى

يكى آنك انديشد از روز بد * مگر بىگنه بر تنش بد رسد