شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠٣

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

بماند سخن چين و دوروى ديو * بريده دل از بيم كيهان خديو

ميان دو تن كين و جنگ آورد * بكوشد كه پيوستگى بشكرد

دگر ديو بىدانش و ناسپاس * نباشد خردمند و نيكى شناس

بنزديك او راى و شرم اندكيست * بچشمش به دو نيك هر دو يكيست

ز دانا بپرسيد پس شهريار * كه چون ديو با دل كند كارزار

ببنده چه دادست كيهان خديو * كه از كار كوته كند دست ديو

چنين داد پاسخ كه دست خرد * ز كردار آهرمنان بگذرد

خرد باد جان ترا رهنمون * كه راهى دراز ست پيش اندرون

ز شمشير ديوان خرد جوشنست * دل و جان داننده زو روشنست

گذشته سخن ياد دارد خرد * بدانش روان را همى پرورد

و گر خود بود آنك خوانيم خيم * كه با او ندارد دل از ديو بيم

جهان خوش بود بر دل نيك خوى * نگردد بگرد در آرزوى

سخنهاى باينده گويم كنون * كه دل را بشادى بود رهنمون

هميشه خردمند و اميدوار * نبيند جز از شادى روزگار

نينديشد از كار بد يك زمان * ره راست گيرد نگيرد كمان

دگر هر كه خشنود باشد بگنج * نيازد نيارد تنش را برنج

كسى كو بگنج و درم ننگرد * همه روز او بر خوشى بگذرد

دگر دين يزدان پرستست و بس * برنج و بگنج و بآزرم كس

ز فرمان يزدان نگردد سرش * سرشت بدى نيست هم گوهرش

برين همنشانست پرهيز نيز * كه نفروشد او راه يزدان به چيز

به دو گفت زين ده كدامست شاه * سوى نيكويها نماينده راه

چنين داد پاسخ كه راه خرد * ز هر دانشى بىگمان بگذرد

همان خوى نيكو كه مردم بدوى * بماند همه ساله با آب روى

وزين گوهران گوهر استوار * تن خشندى ديدم از روزگار

وزيشان اميدست آهسته‌تر * بر آسوده از رنج و شايسته‌تر

وزين گوهران آز ديدم برنج * كه همواره سيرى نيابد ز گنج

به دو گفت شاه از هنرها چه به * كه گردد به دو مرد جوينده مه

[ چنين داد پاسخ كه هر كو ز راه * نگردد بود با تنى بىگناه ]

[ بيابد ز گيتى همه كام و نام * از انجام فرجام و آرام و كام ]

[ بپرسيد ازو نامبردار گو * كزين ده كدامين بود پيش رو ]

[ چنين داد پاسخ بآواز نرم * سخنهاى دانش بگفتار گرم ]

[ فزونى نجويد برين بر خرد * خرد بىگمان بر هنر بگذرد ]

[ و زان پس ز دانا بپرسيد مه * كه فرهنگ مردم كدامست به ]

چنين داد پاسخ كه دانش بهست * خردمند خود بر جهان بر مهست

كه دانا بلندى نيازد بگنج * تن خويش را دور دارد ز رنج

ز نيروى خصمش بپرسيد شاه * كه چون جست خواهى همى دستگاه

چنين داد پاسخ كه كردار بد * بود خصم روشن روان و خرد