شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠٢

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

ز من يادگارست چندى سخن * گمانم كه هرگز نگردد كهن

چو بگشاد روشن دل شهريار * فراوان سخن كرد زو خواستار

به دو گفت فرخ كدامست مرد * كه دارد دلى شاد بىباد سرد

چنين گفت كان كو بود بىگناه * نبردست آهرمن او را ز راه

بپرسيدش از كژّى و راه ديو * ز راه جهاندار كيهان خديو

به دو گفت فرمان يزدان بهيست * كه اندر دو گيتى ازو فرّهيست

در برترى راه آهرمنست * كه مرد پرستنده را دشمنست

خنك در جهان مرد پيمان منش * كه پاكى و شرمست پيرامنش

چو جانش تنش را نگهبان بود * همه زندگانيش آسان بود

بماند به دو رادى و راستى * نكوبد در كژّى و كاستى

هران چيز كان بهرهء تن بود * روانش پس از مرگ روشن بود

ازين هر دو چيزى ندارد دريغ * كه بهر نيامست گر بهر تيغ

كسى كو بود بر خرد پادشا * روان را ندارد به راه هوا

سخن نشنو از مرد افزون منش * كه با جان روشن بود بدكنش

چو خستو بيايد بديگر سراى * هم ايدر پر از درد ماند بجاى

كزين بگذرى سفله آن را شناس * كه از پاك يزدان ندارد سپاس

دريغ آيدش بهرهء تن ز تن * شود ز آرزوها ببندد دهن

همان بهر جانش كه دانش بود * نداند نه از دانشى بشنود

بپرسيد كسرى كه از كهتران * كرا باشد انديشهء مهتران

چنين گفت كان كس كه داناتر ست * بهر آرزو بر تواناتر ست

كدامست دانا به دو شاه گفت * كه دانش بود مرد را در نهفت

چنين گفت كان كو بفرمان ديو * نپردازد از راه كيهان خديو

ده‌اند اهرمن هم بنيروى شير * كه آرند جان خرد را به زير

به دو گفت كسرى كه ده ديو چيست * كزيشان خرد را ببايد گريست

چنين داد پاسخ كه آز و نياز * دو ديوند با زور و گردن فراز

دگر خشم و رشكست و ننگست و كين * چو نمّام و دو روى و ناپاك دين

دهم آنك از كس ندارد سپاس * بنيكى و هم نيست يزدان شناس

به دو گفت ازين شوم ده با گزند * كدامست آهرمن زورمند

چنين داد پاسخ بكسرى كه آز * ستمكاره ديوى بود دير ساز

كه او را نبينند خشنود ايچ * همه در فزونيش باشد بسيچ

نياز آنك او را ز اندوه و درد * همى كور بينند و رخساره زرد

كزين بگذرى خسروا ديو رشك * يكى دردمندى بود بىپزشك

اگر در زمانه كسى بىگزند * بتندى شود جان او دردمند

دگر ننگ ديوى بود با ستيز * هميشه ببد كرده چنگال تيز

دگر ديو كينست پر خشم و جوش * ز مردم بتابد گهء خشم هوش

نه بخشايش آرد بروبر نه مهر * دژ آگاه ديوى پر آژنگ چهر

دگر ديو نمّام كو جز دروغ * نداند نراند سخن با فروغ