شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١١٠١

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

و گر فامخواهى بيايد ز راه * درم خواهد از مرد بىدستگاه

نبايد كه يابد تهيدست رنج * كه گنجور فامش به تو زد ز گنج

كسى كو كند در زن كس نگاه * چو خصمش بيايد بدرگاه شاه

نبيند مگر چاه و دار بلند * كه با دار تيرست و با چاه بند

و گر اسب يابند جايى يله * كه دهقان بدر بر كند زان گله

بريزند خونش بران كشتمند * برد گوشت آن كس كه يابد گزند

پياده بماند سوارش ز اسب * بپوزش رود نزد آذر گشسب

عرض بسترد نام ديوان اوى * بپاى اندر آرند ايوان اوى

گناهى نباشد كم و بيش ازين * ز پستر بود آنك بد پيش ازين

نباشد بران شاه همداستان * بدر بر نخواهد جز از راستان

هر آن كس كه نپسندد اين راه ما * مبادا كه باشد بدرگاه ما

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

[ پند دادن بزرگمهر ، نوشين روان ]

جهاندار يك روز بنشست شاد * بزرگان داننده را بار داد

سخن گفت خندان و بگشاد چهر * بر تخت بنشست بوزرجمهر

يكى آفرين كرد بر كردگار * خداوند پيروز و پروردگار

چنين گفت كاى داور تازه روى * كه بر تو نيابد سخن زشت‌گوى

خجسته شهنشاه پيروزگر * جهاندار با دانش و با گهر

نبشتم سخن چند بر پهلوى * ابر دفتر و كاغذ خسروى

سپردم بگنجور تا روزگار * برآيد بخواند مگر شهريار

بديدم كه اين گنبد دير ساز * نخواهد همى لب گشادن براز

اگر مرد برخيزد از تخت بزم * نهد بر كف خويش جان را برزم

زمين را بپردازد از دشمنان * شود ايمن از رنج آهرمنان

شود پادشا بر جهان سربسر * بيابد سخنها همه در بدر

شو دستگاهش چو خواهد فراخ * كند گلشن و باغ و ميدان و كاخ

نهد گنج و فرزند گرد آورد * بسى روز بر آرزو بشمرد

فراز آورد لشكر و خواسته * شود كاخ و ايوانش آراسته

گر ايدونك درويش باشد برنج * فراز آرد از هر سويى نام و گنج

ز روى ريا هرچ گرد آورد * ز صد سال بودنش بر نگذرد

شود خاك و بىبر شود رنج اوى * بدشمن بماند همه گنج اوى

نه فرزند ماند نه تخت و كلاه * نه ايوان شاهى نه گنج و سپاه

چو بنشيند آن جستن و باد اوى * ز گيتى نگيرد كسى ياد اوى

بدين كار چون بگذرد روزگار * ازو نام نيكى بود يادگار

ز گيتى دو چيز ست جاويد بس * دگر هرچ باشد نماند بكس

سخن گفتن نغز و كردار نيك * نگردد كهن تا جهانست ريك

بدين سان بود گردش روزگار * خنك مرد با شرم و پرهيزگار

مكن شهريارا گنه تا توان * بويژه كزو شرم دارد روان

بىآزارى و سودمندى گزين * كه اينست فرهنگ آيين و دين