شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠٧٠

[ بزم سوم نوشين روان با بزرگمهر و موبدان ]

مكن نيك مردى بجاى كسى * كه پاداش نيكى نيابى بسى

گشاده دلان را بود بخت يار * انوشه كسى كو بود بردبار

هران كس كه جويد همى برترى * هنرها ببايد بدين داورى

يكى راى و فرهنگ بايد نخست * دوم آزمايش ببايد درست

سيوم يار بايد بهنگام كار * ز نيك و ز بد برگرفتن شمار

چهارم كه مانى بجا كام را * ببينى ز آغاز فرجام را

بپنجم اگر زورمندى بود * بتن كوشش آرى بلندى بود

وزين هر درى جفت گردد سخن * هنر خيره بىآزمايش مكن

ازان پس چو يارت بود نيك ساز * برو بر بهنگامت آيد نياز

چو كوشش نباشد تن زورمند * نيارد سر آرزوها ببند

چو كوشش ز اندازه اندر گذشت * چنان دان كه كوشنده نوميد گشت

خوى مرد دانا بگوييم پنج * كزان عادت او خود نباشد برنج

چو نادان كه عادت كند هفت چيز * نباشد شگفت ار برنجست نيز

نخست آنك هر كس كه دارد خرد * ندارد غم آن كزو بگذرد

نه شادان كند دل بنا يافته * نه گر بگذرد زو شود تافته

چو از رنج و ز بد تن آسان شود * ز نابودنيها هراسان شود

چو سختيش پيش آيد از هر شمار * شود پيش و سستى نيارد به كار

ز نادان كه گفتيم هفتست راه * يكى آنك خشم آورد بىگناه

گشاده كند گنج بر ناسزاى * نه زو مزد يابد بهر دو سراى

سه ديگر بيزدان بود ناسپاس * تن خويش را در نهان ناشناس

چهارم كه با هر كسى راز خويش * بگويد برافرازد آواز خويش

بپنجم بگفتارِ ناسودمند * تن خويش دارد به درد و گزند

ششم گردد ايمن ز نااستوار * همى پرنيان جويد از خار بار

بهفتم كه بستيهد اندر دروغ * ببى شرمى اندر بجويد فروغ

چنان دان تو اى شهريار بلند * كه از وى نبيند كسى جز گزند

چو بر انجمن مرد خامش بود * ازان خامشى دل برامش بود

سپردن بداناى داننده گوش * بتن توشه يابد بدل راى و هوش

شنيده سخنها فرامش مكن * كه تاجست بر تخت شاهى سخن

چو خواهى كه دانسته آيد ببر * بگفتار بگشاى بند از هنر

چو گسترد خواهى به هر جاى نام * زبان بركشى همچو تيغ از نيام

چو با مرد دانات باشد نشست * زبر دست گردد سر زيردست

ز دانش بود جان و دل را فروغ * نگر تا نگردى بگرد دروغ

سخنگوى چون بر گشايد سخن * بمان تا بگويد تو تندى مكن

زبان را چو با دل بود راستى * ببندد ز هر سو در كاستى

ز بيكار گويان تو دانا شوى * نگويى ازان سان كزو بشنوى

ز دانش در بىنيازى مجوى * و گر چند ازو سختى آيد به روى

هميشه دل شاه نوشين روان * مبادا ز آموختن ناتوان