شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠٦٩

[ بزم سوم نوشين روان با بزرگمهر و موبدان ]

تن خويشتن پروريدن بناز * برو سخت بستن در رنج و آز

نگه داشتن مردم خويش را * گسستن تن از رنج درويش را

سپردن بفرهنگ فرزند خرد * كه گيتى بنادان نشايد سپرد

چو فرمان پذيرنده باشد پسر * نوازنده بايد كه باشد پدر

بپرسيد ديگر كه فرزند راست * بنزد پدر جايگاهش كجاست

چنين داد پاسخ كه نزد پدر * گرامى چو جانست فرخ پسر

پس از مرگ نامش بماند بجاى * ازيرا پسر خواندش رهنماى

بپرسيد ديگر كه از خواسته * كه دانى كه دارد دل آراسته

چنين داد پاسخ كه مردم به چيز * گراميست و ز چيز خوارست نيز

نخست آنك يا بى به دو آرزوى * ز هستيش پيدا كنى نيك خوى

و گر چون ببايد نيارى به كار * همان سنگ و هم گوهر شاهوار

دگر گفت با تاج و نام بلند * كرا خوانى از خسروان سودمند

چنين داد پاسخ كزان شهريار * كه ايمن بود مرد پرهيز كار

و ز آواز او بد هراسان بود * زمين زير تختش تن آسان بود

دگر گفت مردم توانگر بچيست * بگيتى پر از رنج و درويش كيست

چنين گفت آن كس كه هستش بسند * ببخش خداوند چرخ بلند

كسى را كجا بخت انباز نيست * بدى در جهان بتّر از آز نيست

ازو نامداران فرو ماندند * همه همزبان آفرين خواندند

[ بزم سوم نوشين روان با بزرگمهر و موبدان ]

[ بزم سوم نوشين روان با بزرگمهر و موبدان ]

چو يك هفته بگذشت هشتم پگاه * نشست از بر تخت پيروز شاه

بخواند آن كسى را كه دانا بدند * بگفتار و دانش توانا بدند

بگفتند هر گونه‌اى هر كسى * همانا پسندش نيامد بسى

چنين گفت كسرى ببوزرجمهر * كه از چادر شرم بگشاى چهر

سخن سخن گوى دانا زبان برگشاد * ز هر گونه دانش همى كرد ياد

نخست آفرين كرد بر شهريار * كه پيروز بادا سر تاج دار

دگر گفت مردم نگردد بلند * مگر سر بپيچد ز راه گزند

چو بايد كه دانش بيفزايدت * سخن يافتن را خرد بايدت

در نام جستن دليرى بود * زمانه ز بد دل بسيرى بود

و گر تخت جويى هنر بايدت * چو سبزى بود شاخ و بر بايدت

چو پرسند پرسندگان از هنر * نشايد كه پاسخ دهيم از گهر

گهر بىهنر ناپسندست و خوار * برين داستان زد يكى هوشيار

كه گر گل نبويد برنگش مجوى * كز آتش برويد مگر آب جوى

توانگر ببخشش بود شهريار * بگنج نهفته نه‌اى پايدار

بگفتار خوب ار هنر خواستى * بكردار پيدا كند راستى

فروتر بود هرك دارد خرد * سپهرش همى در خرد پرورد

چنين هم بود مردم شاد دل * ز كژّيش خون گردد آزاد دل

خرد در جهان چون درخت وفاست * وزو بار جستن دل پادشاست

چو خرسند باشى تن آسان شوى * چو آز آورى زو هراسان شوى