شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠٦٨

[ بزم دوم شاه نوشين روان با بزرگمهر و موبدان ]

يكى گفت كاندر سراى سپنج * نباشد خردمند بىدرد و رنج

چه سازيم تا نام نيك آوريم * در آغاز فرجام نيك آوريم

به دو گفت شو دور باش از گناه * جهان را همه چون تن خويش خواه

هران چيز كانت نيايد پسند * تن دوست و دشمن دران بر مبند

دگر گفت كوشش ز اندازه بيش * چه گويى كزين دو كدامست پيش

چنين داد پاسخ كه اندر خرد * جز انديشه چيزى نه اندر خورد

بكوشى چو در پيش كار آيدت * چو خواهى كه رنجى ببار آيدت

سزاى ستايش دگر گفت كيست * اگر بر نكوهيده بايد گريست

چنين گفت كان كو بيزدان پاك * فزون دارد امّيد و هم بيم و باك

دگر گفت كاى مرد روشن خرد * ز گردون چه بر سر همى بگذرد

كدامست خوشتر مرا روزگار * ازين بر شده چرخ ناپايدار

سخن گوى پاسخ چنين داد باز * كه هر كس كه گشت ايمن و بىنياز

به خوبى زمانه و را داد داد * سزد گر نگيرى جز از داد ياد

بپرسيد ديگر كه دانش كدام * بگيتى كه باشيم زو شادكام

چنين گفت كان كو بود بردبار * بنزديك او مرد بىشرم خوار

دگر گفت كان كو نجويد گزند * ز خوها كدامش بود سودمند

بگفت آنك مغزش نجوشد ز خشم * بخوابد بخشم از گنهكار چشم

دگر گفت كان چيست اى هوشمند * كه آيد خردمند را آن پسند

چنين گفت كان كو بود پر خرد * ندارد غم آن كزو بگذرد

و گر ارجمندى سپارد به خاك * نبندد دل اندر غم و درد پاك

دگر كو ز ناديدنيها اميد * چنان بگسلد دل چو از باد بيد

دگر گفت بد چيست بر پادشاى * كزو تيره گردد دل پارساى

چنين داد پاسخ كه بر شهريار * خردمند گويد كه آهو چهار

يكى آنك ترسد ز دشمن بجنگ * و ديگر كه دارد دل از بخش تنگ

دگر آنك راى خردمند مرد * بيك سو نهد روز ننگ و نبرد

چهارم كه باشد سرش پر شتاب * نجويد به كار اندر آرام و خواب

بپرسيد ديگر كه بىعيب كيست * نكوهيدن آزادگان را بچيست

چنين گفت كين را ببخشيم راست * كه جان و خرد در سخن پادشاست

گرانمايگان را فسون و دروغ * بكژّى و بيداد جستن فروغ

ميانه بود مرد كنداورى * نكوهشگر و سر پر از داورى

منش پستى و كام بر پادشا * ببيهوده خستن دل پارسا

زبان راندن و ديده بىآب شرم * گزيدن خروش اندر آواز نرم

خردمند مردم كه دارد روا * خرد دور كردن ز بهر هوا

بپرسيد ديگر يكى هوشمند * كه اندر جهان چيست آن بىگزند

چنين داد پاسخ او كز نخست * در پاك يزدان بدانست جست

كزويت سپاس و بدويت پناه * خداوند روز و شب و هور و ماه

دل خويش را آشكار و نهان * سپردن بفرمان شاه جهان