شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠٦٥

[ بزم نوشين روان با موبدان و پند گفتن بزرگمهر ]

هميشه سخن گوى هفتاد مرد * بدرگاه بودى بخواب و بخورد

هرانگه كه پردخته گشتى ز كار * ز داد و دهش و ز مى و ميگسار

ز هر موبدى نو سخن خواستى * دلش را بدانش بياراستى

بدانگاه نو بود بوزرجمهر * سراينده و زيرك و خوب چهر

چنان بد كزان موبدان و ردان * ستاره شناسان و هم بخردان

همى دانش آموخت و اندر گذشت * و زان فيلسوفان سرش برگذشت

[ بزم نوشين روان با موبدان و پند گفتن بزرگمهر ]

[ بزم نوشين روان با موبدان و پند گفتن بزرگمهر ]

چنان بد كه بنشست روزى بخوان * بفرمود كاين موبدان را بخوان

كه باشند دانا و دانش پذير * سراينده و باهش و يادگير

برفتند بيدار دل موبدان * ز هر دانشى راز جسته ردان

چو نان خورده شد جام مى خواستند * بمى جان روشن بياراستند

بدانندگان شاه بيدار گفت * كه دانش گشاده كنيد از نهفت

هران كس كه دارد بدل دانشى * بگويد مرا زو بود رامشى

از يشان هران كس كه دانا بدند * به گفتن دلير و توانا بدند

زبان بر گشادند بر شهريار * كجا بود داننده را خواستار

چو بوزرجمهر آن سخنها شنيد * بدانش نگه كردن شاه ديد

يكى آفرين كرد و بر پاى خاست * چنين گفت كاى داور داد و راست

زمين بندهء تاج و تخت تو باد * فلك روشن از روى و بخت تو باد

گر ايدونك فرمان دهى بنده را * كه بگشايد از بند گوينده را

بگويم و گر چند بىمايه‌ام * بدانش در از كمترين پايه‌ام

نكوهش نباشد كه دانا زبان * گشاده كند نزد نوشين روان

نگه كرد كسرى بداننده گفت * كه دانش چرا بايد اندر نهفت

جوان بر زبان پادشاهى نمود * ز گفتار او روشنايى فزود

به دو گفت روشن روان آن كسى * كه كوتاه گويد بمعنى بسى

كسى را كه مغزش بود پر شتاب * فراوان سخن باشد و دير ياب

چو گفتار بيهوده بسيار گشت * سخن گوى در مردمى خوار گشت

هنر جوى و تيمار بيشى مخور * كه گيتى سپنجست و ما بر گذر

همه روشنيهاى تو راستيست * ز تارى و كژّى ببايد گريست

دل هر كسى بندهء آرزوست * وزو هر يكى را دگرگونه خوست

سر راستى دانش ايزدست * چو دانستيش زو نترسى بدست

خردمند و دانا و روشن روان * تنش زين جهانست و جان زان جهان

هران كس كه در كار پيشى كند * همه راى و آهنگ بيشى كند

بنايافت رنجه مكن خويشتن * كه تيمار جان باشد و رنج تن

ز نيرو بود مرد را راستى * ز سستى دروغ آيد و كاستى

ز دانش چو جان ترا مايه نيست * به از خامشى هيچ پيرايه نيست

چو بر دانش خويش مهر آورى * خرد را ز تو بگسلد داورى

توانگر بود هر كرا آز نيست * خنك بنده كش آز انباز نيست

مدارا خرد را برادر بود * خرد بر سر جان چو افسر بود