شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠٥٨

[ بيمار شدن نوشين روان و آشوب بر پا زدن نوشزاد ]

چه افسر نهى بر سرت بر چه ترگ * به دو بگذرد زخم پيكان مرگ

گروهى كه يارند با نوش زاد * كه جز مرگ كسرى ندارند ياد

اگر خود گذر يا بى از روز بد * بمرگ كسى شاد باشى سزد

و ديگر كه از مرگ شاهان داد * نگيرد كسى ياد جز بد نژاد

سر نوش زاد از خرد بازگشت * چنين ديو با او هم آواز گشت

نباشد برو پايدار اين سخن * برافراخت چون خواست آمد ببن

نبايست كو نزد ما دستگاه * بدين آگهى خيره كردى تباه

اگر تخت گشتى ز خسرو تهى * همو بود زيباى شاهنشهى

چنين بود خود در خور كيش اوى * سزاوار جان بدانديش اوى

ازين بر دل انديشه و باك نيست * اگر كيش فرزند ما پاك نيست

وزين كس كه با او بهم ساختند * و ز آزرم ما دل بپرداختند

و ز ان خواسته كو تبه كرد نيز * همى بر دل ما نسنجد به چيز

بدانديش و بيكار و بد گوهرند * بدين زيردستى نه اندر خورند

ازين دست خوارست بر ما سخن * ز كردار ايشان تو دل بد مكن

مرا بيم و باك از جهان داورست * كه از دانش برتران برترست

نبايد كه شد جان ما بىسپاس * بنزديك يزدان نيكى شناس

مرا داد پيروزى و فرّهى * فزونى و ديهيم شاهنشهى

سزاى دهش گر نيايش بدى * مرا بر فزونى فزايش بدى

گر از پشت من رفت يك قطره آب * بجاى دگر يافته جاى خواب

چو بيدار شد دشمن آمد مرا * بترسم كه رنج از من آمد مرا

و گر گاه خشم جهاندار نيست * مرا از چنين كار تيمار نيست

و زان كس كه با او شدند انجمن * همه زار و خوارند بر چشم من

و زان نامه كز قيصر آمد بدوى * همى آب تيره در آمد بجوى

ازان كو هم آواز و هم كيش اوست * گمانند قيصر بتن خويش اوست

كسى را كه كوتاه باشد خرد * بدين نياكان خود ننگرد

گران بىخرد سر بپيچد ز داد * بدشنام او لب نبايد گشاد

كه دشنام او ويژه دشنام ماست * كجا از پى و خون و اندام ماست

تو لشكر بياراى و بر ساز جنگ * مدارا كن اندر ميان با درنگ

ور ايدونك تنگ اندر آيد سخن * بجنگ اندرون هيچ تندى مكن

گرفتنش بهتر ز كشتن بود * مگرش از گنه بازگشتن بود

از آبى كزو سرو آزاد رست * سزد گر نبايد به دو خاك شست

و گر خوار گيرد تن ارجمند * بپستى نهد روى سرو بلند

سرش بر گرايد ز بالين ناز * مدار ايچ ازو گرز و شمشير باز

گرامى كه خوارى كند آرزوى * نشايد جدا كرد او را ز خوى

يكى ارجمندى بود كشته خوار * چو با شاه گيتى كند كارزار

تو از كشتن او مدار ايچ باك * چو خون سر خويش گيرد به خاك

سوى كيش قيصر گرايد همى * ز ديهيم ما سر بتابد همى