شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى) — الصفحة ٠.١٠١٢

[ بخشيدن بهرام گور ، خراج به دهقانان ]

همى گفت شادى كنم بيست سال * كه دارم برفتن بگيتى همال

دگر بيست از داد و بخشش جهان * كنم راست با آشكار و نهان

نمانم كه ويران شود گوشه‌يى * بيابد ز من هر كسى توشه‌يى

سوم بيست بر پيش يزدان بپاى * بباشم مگر باشدم رهنماى

ستاره شمر شست و سه سال گفت * شمار سه سالش بد اندر نهفت

ز گفت ستاره شمر جست گنج * و گرنه نبودش خود از گنج رنج

خنك مرد بىرنج و پرهيزگار * بويژه كسى كو بود شهريار

چو گنجور بشنيد شد پيش گنج * به كار شمردن همى برد رنج

به سختى چنان روزگارى ببرد * همه پيش دستور او بر شمرد

چو دستور او بر گرفت آن شمار * پر انديشه آمد بر شهريار

به دو گفت تا بيست و سه سال نيز * همانا نيازت نيايد به چيز

ز خورد و ز بخشش گرفتم شمار * درمهاى اين لشكر نامدار

فرستاده‌يى نيز كايد برت * ز شاهان و ز نامور كشورت

بدين سال گنج تو آراستست * كه پر زرّ و سيمست و پر خواستست

چو بشنيد بهرام و انديشه كرد * ز دانش غم نارسيده نخورد

به دو گفت كوتاه شد داورى * كه گيتى سه روز ست چون بنگرى

چو دى رفت و فردا نيامد هنوز * نباشيم ز انديشه امروز كوز

چو بخشيدنى باشد و تاج و تخت * نخواهم ز گيتى ازين بيش رخت

بفرمود پس تا خراج جهان * نخواهند نيز از كهان و مهان

بهر شهر مردى پديدار كرد * سر خفته از خواب بيدار كرد

بدان تا نجويند پيكار نيز * نيايد ز پيكار افگار نيز

ز گنج آنچ بايستشان خوردنى * ز پوشيدنى گر ز گستردنى

بدين پر خرد موبدان داد و گفت * كه نيك و بد از من نبايد نهفت

ميان سخنها ميانجى بويد * نخواهند چيزى كرانجى بويد

مرا از به و بتّر آگه كنيد * ز بدها گمانيم كوته كنيد

پراگنده شد موبد اندر جهان * نماند ايچ نيك و بد اندر نهان

بران پر خرد كارها بسته شد * ز هر كشورى نامه پيوسته شد

كه از داد و پيكارى و خواسته * خرد شد بمغز اندرون كاسته

ز بس جنگ و خون ريختن در جهان * جوانان ندانند ارج مهان

دل آگنده گردد جوان را به چيز * نبيند هم از شاه و موبد بنيز

برين گونه چون نامه پيوسته شد * ز خون ريختن شاه دل خسته شد

بهر كشورى كاردارى گزيد * پر از داد و دانش چنانچون سزيد

هم از گنج بد پوشش و خوردشان * ز پوشيدن و باز گستردشان

كه شش ماه ديوان بياراستى * و زان زيردستان درم خواستى

نهادى بران سيم نام خراج * بديوان ستاننده با فرّ و تاج

بشش ماه بستد بشش باز داد * نبودى ستاننده زان سيم شاد

بدان چاره تا مرد پيكار خون * نريزد نباشد ببد رهنمون