علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ٤٤٠

جامعيّت احكام اسلامى

بود . معنويّتى كه درون‌ها را به كلّى از آلايش‌ها وتيرگىها پاكيزه ساخته به آفاقي تابناك هدايت مىنمود وانسان‌ها كه تشنهء چنين آب زلال وگوارايى بودند ، گمشدهء خود را در شريعت اسلام يافتند واز جان ودل آن را پذيرفتند .

بر پايهء تعاليم قرآن كريم ، دين نيامده كه بر مردم دشوارى تكليف را تحميل كند ، بلكه آمده تا آنان را از بار سنگين تيرگى درون رهايى بخشد .

« ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ « 1 » ؛ خداوند نمىخواهد بر شما تنگ بگيرد ، بلكه مىخواهد شما را پاك ونعمت خود را بر شما كامل نمايد ، باشد تا سپاس‌گزار باشيد » .

« هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ « 2 » ؛ أو [ خداوند ] از ميان مردم جاهل پيامبرى از خودشان برگزيد ، تا آيات أو را بر آنان بخواند وآنان را پاك سازد وكتاب [ شريعت حق ] را به آنان بياموزد ، وبينش حكمت را در دل آنان بيفروزد ، گرچه پيش از اين در گمراهى آشكارى به‌سر مىبردند » .

اين آية به سه مطلب اساسى اشاره دارد :

1 . تزكيه ، پاك‌سازى درون وآراسته نمودن شخصيّت والاي انسانيت كه در پس پردهء كالبد جسماني أو نهفته است .

2 . تعليم كتاب ، يعنى شريعت كه حاوي نبشته‌هاى تكليفي وتشريعي است .

3 . آموزش حكمت ، يعنى بينش درونى كه مايهء آراسته شدن رفتار وكردار انسان مىباشد وهمين بينش درونى غاية الغايات است كه آدمي را به أوج كرامت انساني مىرساند .

« يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وَما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ « 3 » ؛ خداوند هر كه را بخواهد [ - شايسته ديد ] ؛ بينش حكمت را به أو ارزانى مىدارد وهر كه اين بينش را دريافت نمود ، هرآينه بر انباشته‌اى از ارزش‌ها دست يافته ، كه به اين حقيقت جز صاحبان خرد پى نمىبرند » .

( 1 ) مائده 5 : 6 . ( 2 ) جمعه 62 : 2 . ( 3 ) بقره 2 : 269 .