علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ٣٣٤

حروف مقطّعه

جناح ، معرّب گناه . « فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما » « 1 » .

سجّيل ، أصل آن : سنگ گل - كلوخ . « تَرْمِيهِمْ بِحِجارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ » « 2 » .

سرادق ، معرّب : سرادر ، درسرا ، سراپرده . « أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها » « 3 » .

سرابيل ، جمع سربال : شلوار . « وَجَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ » « 4 » .

مسجد كه برخى آن را معرّب مزگت دانسته‌اند كه به معناى معبد يا عبادتگاه است « 5 » .

حروف مقطّعه

حروف مقطّعه

در ابتداى 29 سوره از سوره‌هاى قرآن ، يك يا چند حرف از حروف الفبا وجود دارد ، كه مجموعا 78 حرف است كه با حذف مكررات ، 14 حرف مىشود . يعنى نصف حروف هجاء كه 28 حرف است . اين حروف ( واقع در أوايل سوره‌ها ) را « حروف مقطّعه » گويند . يعنى حروفى كه پيش هم چيده شده‌اند اما كلمه‌اى را تشكيل نداده‌اند . اگرچه در كتابت سرهم نوشته شوند ، ولى در قرائت ، جدا از هم خوانده مىشوند ، مانند « ا ل م ص » . مجموع حروف چهارده‌گانه عبارتند از : ( أ . ح . ر .

س . ص . ط . ع . ق . ك . ل . م . ن . ه . ى ) . بدر الدين زركشى گويد : « از تركيب اين حروف مىتوان اين جمله را ساخت : « نصّ حكيم قاطع له سرّ » . فيض كاشاني جملهء « صراط عليّ حقّ نمسكه » را ساخته است . سوره‌هايى كه در ابتداى آن‌ها حروف مقطعه قرار دارند عبارتند از :

رديف / سوره / حروف مقطعه 1 / بقره / ألم / 2 / آل عمران / ألم 3 / أعراف / المص 4 / يونس / الر 5 / هود / الر 6 / يوسف / الر 7 / رعد / المر 8 / إبراهيم / الر

( 1 ) بقره 2 : 158 . ( 2 ) فيل 105 : 4 . ( 3 ) كهف 18 : 29 . ( 4 ) نحل 16 : 81 . ( 5 ) ر . ك : أبو ريحان بيرونى ، مقدمهء « التفهيم » . ص قف .