علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ٣٢٦

اقسام وجوه ونظائر

بفهمند » . « إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ « 1 » ؛ به راستى در اين [ زندگى زنبوران ] براي مردمى كه مىانديشند نشانهء [ قدرت الهى ] است » . « قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ « 2 » ؛ ما نشانه‌ها را براي گروهى كه يقين [ وآگاهى ] دارند روشن گردانيده‌ايم » . « إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ « 3 » ؛ تنها خردمندانند كه مىدانند » . « لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ « 4 » ؛ تا آن را مايهء اندرزتان گردانيم وگوش نگهدارندهء اندرز آن را فرا گيرد » .

4 . نظائر در جمله‌هاى تركيبي مانند : طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ ، خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ ، قلوبهم في غلف ، صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ ، أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ ، وَعَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ ، أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ ، فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ . . . وغيره كه تمامى اين تعابير يك معنا را مىرساند :

كج‌انديشى وكج‌بينى وكج‌روى كه بر خلاف فطرت انجام گرفته است . ذيلا نمونه‌هايى ذكر مىگردد :

طبع : « وَطَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَعْلَمُونَ « 5 » ؛ وخدا بر دل‌هاىشان [ وازدگان از جنگ ] مهر نهاد ، در نتيجة آنان نمىفهمند » . « أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصارِهِمْ وَأُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ « 6 » ؛ آنان ( - كافران ) كسانىاند كه خدا بر دل‌ها وگوش وديدگانشان مهر نهاده وآنان خود غافلانند » . « أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ « 7 » ؛ اينان [ - منافقان ] همان‌ها هستند كه خدا بر دل‌هاىشان مهر نهاده است واز هوس‌هاى خود پيروى كرده‌اند » . « وَطُبِعَ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ « 8 » ؛ وبر دل‌هاىشان مهر زده شده است ، در نتيجة قدرت درك ندارند » .

ختم : « خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَعَلى سَمْعِهِمْ وَعَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ « 9 » ؛ خداوند بر دل‌هاى آنان وبر شنوايى ايشان مهر نهاده وبر ديدگانشان پرده‌اى است ( يعنى آنان را در كج‌بينى وكج‌انديشى قرار داده است ) » . « أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ

( 1 ) نحل 16 : 69 . ( 2 ) بقره 2 : 118 . ( 3 ) رعد 13 : 19 . ( 4 ) حاقّه 69 : 12 . ( 5 ) توبه 9 : 93 . ( 6 ) نحل 16 : 108 . ( 7 ) محمد 47 : 16 . ( 8 ) توبه 9 : 87 . ( 9 ) بقره 2 : 7 .