علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ٢٣٤
اعتراض به موضع ابن مجاهد
ديگرى أبو عمرو عثمان بن سعيد دانى ( متوفاى 444 ) است كه كتاب خود را به نام « التيسير » منحصرا پيرامون قرائت‌هاى هفت‌گانه نگاشته است .
نمونهء ديگر أبو عبد اللّه ، محمد بن شريح اشبيلى است كه به سال 476 وفات يافته ودر كتاب خود به نام « الكافي » تنها دربارهء قرائت‌هاى هفت‌گانه ورواة آن بحث كرده است . همچنين أبو حفص بن عمر بن القاسم انصارى اندلسى كتاب خود را به نام « المكرر » به قرائت‌هاى سبعة منحصر كرده است .
أبو محمد قاسم بن فيرهء شاطبى ( متوفاى 590 ) قصيده‌اى به نام « حرز الأماني ووجه التهاني » دربارهء قرائت‌هاى سبعة سروده وهمان گونه كه عامه به تقليد از ابن مجاهد معتقدند ، براي هر قارى دو راوي ذكر نموده است . مؤلّفان ديگرى نيز تأليفاتى به همين نحو به نگارش درآورده‌اند وهمهء آنان قرائت‌ها را در عدد هفت منحصر كرده‌اند .
تنها برخى از متأخران سه تن را به هفت قارى معروف اضافه كرده وبه پيروى از ابن مجاهد براي هريك از آن سه ، دو راوي بر شمرده‌اند . از جملهء اينان : شمس الدين أبو الخير ابن الجزري است كه به سال 833 درگذشته است . وى كتابي در دو جلد به نام « النشر في القراءات العشر » تأليف كرده وپس از آن كتابي ديگر به نام « التحبير في قرائات الأئمّة العشرة » تأليف كرده وقصيده‌اى نيز به نام « طيبة النشر في القراءات العشر » سروده كه به همين نمط است .
پس از ابن الجزري تا عصر أخير ، همهء مؤلفان كتب قرائات از وى پيروى كرده‌اند ؛ كه از آن جمله نويسندهء معاصر ، محمد سالم محيسن كتابي به نام « المهذب في القراءات العشر » تأليف كرده است .
برخى نيز چهار قارى از قرّاء شواذ را بر اين قرّاء ده‌گانه اضافه كرده‌اند ، تا قرّاء مورد اعتماد ( به عقيدهء آنان ) به چهارده تن برسند . كتاب « اتحاف فضلاء البشر في القراءات الأربعة عشر » تأليف أحمد بن محمد دمياطى ( متوفاى 1117 ) مبتنى بر همين أساس ابداعى ونوآورى است .
اما پيروان مكتب تشيّع بر اين باورند كه تنها دليل اعتبار قرائت ، قرائتى است كه داراى شروط يادشده باشد وعمدتا با قرائت شناخته‌شده نزد انبوه مسلمانان وفق