علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ٢٢٢

سخنانى از أهل بيت عليهم السّلام دربارهء قرائت قرآن

شايد در آن مجلس دربارهء قرائت‌هاى غير متعارف ابن مسعود بحث مىشده وامام عليه السّلام به آنان تذكر داده كه اين قرائت‌ها جايز نيست وقرائت صحيح ، همان قرائت عامّه مسلمانان است وكسى كه از اين روش متداول عامه تخطّى كند گمراه است ، زيرا چنين كسى از روش مسلمانان كه نسلا بعد نسل از پيامبر فرا گرفته‌اند ، عدول وتخطى كرده است . واگر ابن مسعود قرآن را بر خلاف روش مسلمانان قرائت مىكرده است ( به فرض صحت نسبت ) گمراه است ، زيرا طريق ميانه ، طريقي است كه جامعهء مسلمانان در آن مشى مىكنند وكسى كه از اين راه ميانه گام برون نهد ، هركس كه باشد گمراه خواهد بود .

اما اين گفتهء امام كه ما قرآن را بر طبق قرائت ابىّ مىخوانيم ، اشاره است به دوران يكسان شدن مصحف‌ها در عهد عثمان كه ابىّ بن كعب قرآن را املاء مىكرد ؛ وگروهى آن را بر وفق املاء أو مىنوشتند وهرگاه در مورد نص اصلى اختلاف داشتند ، براي رفع اختلاف به وى مراجعه مىكردند ومصحف موجود كه مورد قبول عامّهء مسلمانان است ، بر طبق املاء ابىّ بن كعب است وقرائت منطبق بر قرائت ابىّ بن كعب ، كناية از التزام به چيزى است كه هم‌اكنون عامهء مسلمانان بر آنند .

7 . صدوق از امام جعفر بن محمد الصادق وأو از پدران خود عليهم السّلام روايت كرده است كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه وآله فرمود : « قرآن را با همان كيفيت عربى آن بياموزيد واز نبر در قرآن ( يعنى مبالغه در اظهار همزه ) بپرهيزيد » « 1 » .

امام صادق عليه السّلام فرمود : « اظهار همزه به‌منزلهء اضافه كردن بر قرآن است ، مگر همزه‌هاى اصلى ، مانند : « الخبأ » در آيهء « أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ » « 2 » ويا « لَكُمْ فِيها دِفْءٌ » « 3 » ونيز « فَادَّارَأْتُمْ » « 4 » .

در برخى نسخه‌ها كلمهء « النبر » به زاي يعنى « النبز » نوشته شده كه اشتباه است وهمان‌طور كه قبلا از نهايهء ابن أثير نقل شد ، صحيح آن « نبر » است وكسائى به « نبر »

قال أبو عبد اللّه عليه السّلام : « أمّا نحن فنقرأ على قراءة ابىّ » . ( 1 ) قال رسول اللّه : « تعلّموا القرآن بعربيّته وإيّاكم والنبر فيه ، يعني الهمز » . ( صدوق ، معاني الأخبار ، چاپ نجف ، ص 327 ) . ( 2 ) نمل 27 : 25 . ( 3 ) نحل 16 : 5 . ( 4 ) بقره 2 : 73 . ر . ك : معاني الأخبار ، ص 98 .