علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ١٨٣
عوامل اختلاف قرائات
- ابتدايى بودن خط نزد عرب آن روز .
عوامل اختلاف قرائات
عوامل اختلاف قرائات
عوامل اختلاف در قرائت قرآن به دوران صحابه ، پس از وفات پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله بازمىگردد . در آن زمان ، صحابه بر سر جمع ونظم وتأليف قرآن اختلاف كردند وهمين امر سبب شد كه گاه‌وبىگاه بر سر قرائت قرآن ميان قاريان اختلافى پديد آيد .
هر گروه قرائت خويش را بر ديگران ترجيح مىداد وبه دنبال آن گفت‌وگوها وبگومگوها به وجود مىآمد وگاه كار به منازعه مىكشيد .
اين اختلافات موجب شد تا در عهد عثمان مصحف واحدى تهيه شود واز روى آن نسخه‌هاى متعدد ومتحد الشكلى تهيه گرديده ، به مراكز مهم كشور اسلامى فرستاده شود . البتة اختلافاتى ميان اين نسخه‌ها كه مىبايست كاملا متحد باشند ، يافت شد كه بعدا مايهء برخى اختلاف قرائات گرديد . در جدول زير به برخى از اين اختلافات اشاره مىشود :
سوره / آية / مصحف مدينه وشام / مصحف كوفه وبصره مطابق با مصحف امروز بقره / 116 / قالوا اتخذ اللّه ولدا . . . / وَقالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً . . .
بقره / 132 / وأوصى بها إبراهيم . . . / وَوَصَّى بِها إِبْراهِيمُ . . .
مائده / 54 / من يرتدد منكم عن دينه . . . / مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ . . .
أعراف / 141 / وإذ أنجاكم من آل فرعون . . . / وَإِذْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ . . .
إسراء / 93 / قال سبحان ربّي . . . / قُلْ سُبْحانَ رَبِّي . . .
اين همه كوشش كه براي يكسان شدن مصاحف به كار رفته بود ، تقريبا هدر رفته به نظر مىآمد ودامنهء اين اختلافات روز به روز گسترده‌تر مىشد . تا ديروز ، اختلاف بر سر قرائت صحابه بود وامروز پس از يكسان شدن مصاحف ، اختلاف بر سر خود مصاحف است . البتة خليفه ( عثمان ) اين نارسايىها را در همان وهلهء أول در مصحفى كه به دست أو دادند مشاهده كرد واعتراض نمود كه چرا مىبايست