علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ١٧٩

قرآن در مراحل تكاملى خود

چاپ مصحف‌ها نيز مانند كتابت آن ، در دوره‌هاى مختلف رو به كمال داشته است . نخستين بار در حدود سال 950 هجرى مطابق 1543 ميلادي ، قرآن در بندقيه به چاپ رسيد . ولى پس از چاپ ، مقامات كليسا به معدوم كردن آن دستور دادند . پس از آن در سال 1104 هجرى مطابق با 1692 ميلادي هنكلمان « 1 » در شهر هامبورگ به چاپ قرآن همت گماشت . پس از وى در سال 1108 هجرى مطابق با 1696 ميلادي ماراكى « 2 » در « پادو » « 3 » به چاپ قرآن دست زد .

به سال 1200 هجرى مطابق با 1785 ميلادي ، مولا عثمان در « پطرزبورگ » روسيه ، قرآن را چاپ كرد واين اولين چاپ اسلامى قرآن بود . نظير آن در « قازان » نيز به چاپ رسيد .

فلوگل « 4 » نيز در سال 1252 هجرى مطابق با 1836 ميلادي در شهر « ليپزيگ » « 5 » « 6 » به چاپى مخصوص از قرآن دست زد . اين چاپ از قرآن به علت املاى سادهء آن با استقبال بىنظير اروپاييان روبه‌رو شد . اما مانند ديگر چاپ‌هاى اروپايى در جهان اسلام توفيقي به دست نياورد .

اولين دولت اسلامى كه به چاپ قرآن اقدام كرد واقدام آن با موفقيت روبه‌رو شد ، « إيران » بود . اين دولت اسلامى دو چاپ سنگى زيبا ومنقّح از قرآن تهيه كرد .

اين چاپ‌ها كه در حجمى بزرگ ارائه شده وداراى ترجمه در ذيل هر سطر بود وبرخوردار از فهرست‌هاى متعدد بود . اولين نسخه به سال 1243 هجرى مطابق با 1827 ميلادي در تهران ودومين نسخه در سال 1248 هجرى مطابق با 1832 ميلادي در تبريز به چاپ رسيد . در اين زمان در هند نيز قرآن چاپ ومنتشر شد .

به دنبال آن ، از سال 1294 هجرى مطابق با 1877 ميلادي ، تركيهء عثمانى به چاپ‌هاى مختلفي از قرآن دست زد كه در نهايت زيبايى واستوارى قرار داشت .

در سال 1323 هجرى مطابق با 1905 ميلادي ، روسيهء تزارى به چاپ قرآني به خط كوفي وبه حجمى بزرگ‌همت گماشت ؛ كه تصور مىرفت يكى از مصحف‌هاى

( 1 ) . Hincklemann . ( 2 ) . Maracci . ( 3 ) . Padoue . ( 4 ) . Flugel . ( 5 ) . Leipzig . ( 6 ) شهري بندرى است در شمال ايتاليا .