علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ١٧١
أول كسى كه نقطه را در مصحف به كار برد
به گونه‌اى كه هم‌اكنون متداول است ، رسانيد .
با گذشت زمان خط كوفي - بر خلاف خط نسخ - سير قهقرايى داشت . اين خط حدود دو قرن رواج داشت ، سپس از ميان رفت واز آن پس مصحف‌ها با خط زيباى نسخ نوشته مىشد « 1 » .
أول كسى كه نقطه را در مصحف به كار برد
أول كسى كه نقطه را در مصحف به كار برد
خطى را كه عرب‌ها از سريانى ونبطي اقتباس كردند بدون نقطه بود وخطوط سريانى تا امروز نيز بدون نقطه است . عرب‌ها تا نيمهء قرن اوّل ، خطوط اقتباسى را بدون نقطه مىنوشتند . از اين پس خط عربى دورهء جديد خود را آغاز مىكند .
دوره‌اى كه نقطه وعلايم حركات كلمه وارد خط مىشود . زماني كه حجاج بن يوسف ثقفى از جانب عبد الملك بن مروان ( 86 - 75 ) حاكم عراق بود ، مردم با كار برد نقطه آشنا شدند وحروف نقطه‌دار را از بىنقطه مشخص ساختند . اين كار به‌وسيلهء يحيى بن يعمر ونصر بن عاصم ، شاگردان أبو الأسود دئلى متداول گرديد « 2 » .
علت اين عمل وجود « موالى » « 3 » بود كه در اين زمان تعداد آنان رو به گسترش نهاده بود وسرزمين اسلامى پر بود از كساني كه با لغت عرب بىگانه بودند . برخى از آنان در زمرهء دانشمندان وقرّاء به شمار مىآمدند ، در حالي كه زبان آنان عربى نبود وناگزير انحرافاتى در تلفظ آنان وجود داشت . ازاين‌رو تغييراتى در قرائت رخ مىداد كه جامعهء اسلامى را نگران ساخت .
أبو احمد عسكرى « 4 » گزارش مىدهد : مردم چهل واندى سال تا زمان عبد الملك بن مروان با قرآن عثمانى سر وكار داشتند . سپس تغييرات فراوانى در قرائت آن رخ
( 1 ) ر . ك : دائرة المعارف القرن العشرين ؛ ج 3 ، ص 621 . جرجى زيدان ؛ تاريخ تمدن اسلامى ، ج 3 ، ص 60 - 58 ابن خلدون ؛ المقدمة ؛ ص 421 - 417 . خليل يحيى النامي ؛ أصل الخط العربي ؛ ج 3 . تركى عطية بخط العربي الاسلامي ؛ ص 22 . عبد الفتاح عباده ؛ انتشار الخط العربي ؛ ص 15 - 13 . ناجي المصرف ، مصور الخط العربي ؛ ص 338 . محمد طاهر الملكي الكردي ؛ تاريخ الخط العربي وآدابه ؛ ص 54 . ( 2 ) دائرة المعارف القرن العشرين ؛ ج 3 ، ص 722 . مناهل العرفان ؛ ج 1 ، ص 400 - 399 . تاريخ القرآن ؛ ص 68 . ( 3 ) موالى به كساني مىگويند كه غير عرب‌اند ودر ميان عرب با آنان پيوند دارند . ( 4 ) أبو احمد عسكرى ؛ التصحيف والتحريف ؛ ص 13 .