علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ١٣٢

يكسان شدن مصاحف

مصحف‌ها / قرائت مشهور لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ ( ص 153 ) . / لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ ( حديد ، 29 ) .

وإن كان ذا عسرة فنظرة إلى ميسرة ( ص 17 ) . / وَإِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ ( بقره ، 280 ) .

وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوالِيَ مِنْ وَرائِي ( ص 83 ) . / وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوالِيَ مِنْ وَرائِي . . . ( مريم ، 5 ) .

5 . مصحف انس بن مالك

ملك يوم الدين ( ص 1 ) . / مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ( حمد ، 4 ) .

فلا جناح عليه أن لا يطوف بها ( ص 11 ) . / فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما ( بقره ، 158 ) .

والمقيمون الصلاة ( ص 11 ) . / وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ ( نساء ، 162 ) .

حتّى يتطهّرن فإذا تطهّرن ( ص 14 ) . / حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذا تَطَهَّرْنَ ( بقره ، 222 ) .

كشجرة طيبة ثابت أصلها ( ص 68 ) . / كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ ( إبراهيم ، 24 ) .

إنّي نذرت للرحمن صوما وصمتا ( ص 84 ) . / إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً ( مريم ، 26 ) .

يكسان شدن مصاحف

همان گونه كه گفته شد دورهء پس از درگذشت پيامبر صلّى اللّه عليه وآله دورهء جمع‌آورى قرآن بشمار آمده است . بزرگان صحابه بر حسب دانش وشايستگى خود به جمع‌آورى آيات ومرتب كردن سوره‌هاى قرآن دست زدند وهريك آن را در مصحف خاص خود گرد آوردند . برخى كه خود از عهدهء اين كار بر نمىآمدند ، از ديگران مىخواستند تا مصحفى براي آنان استنساخ كنند ويا آيات وسوره‌هاى قرآن را در مصحفى براي آنان گرد آورند . به اين ترتيب وبا گسترش قلمرو حكومت اسلامى ، تعداد مصحف‌ها رو به فزونى گذاشت . با افزايش تعداد مسلمانان نياز به نسخه‌هايى از قرآن نيز بيشتر مىشد . چه اين كتاب تنها دستور آسمانى بود كه مسلمانان ، تمام جوانب زندگى خود را بر أساس آن تنظيم مىكردند وبراي آنان منبع احكام وقانون‌گذارى وتشكيلات نيز بشمار مىآمد .

برخى از اين مصحف‌ها به تبع موقع وپاىگاه جمع‌كنندهء آن در جهان اسلام آن روز ، مقام والايى را كسب كرد . مثلا مصحف عبد اللّه بن مسعود ، صحابي بزرگوار كه مرجع أهل كوفه « 1 » به شمار مىآمد ومصحف ابىّ بن كعب مورد توجه مردم مدينه بود

( 1 ) كوفه در آن روز مركز علم ودرس وبحث معارف اسلامى در سطح جهانى بود .