علوم قرآنى (فارسى) — الصفحة ١٢٤
روش زيد در جمع قرآن
قاريان وحافظان قرآن در حادثهء يمامه كشته شده‌اند وبيم آن مىرود كه در موارد ديگر نيز گروهى ديگر كشته شوند وقسمت عمدهء قرآن از بين برود . آن‌گاه جمع‌آورى قرآن را مطرح ساخت . گفتم : چگونه مىخواهيد كارى كنيد كه پيامبر صلّى اللّه عليه وآله آن را انجام نداد ؟ گفتند : اين كار ضرورت دارد وبايد انجام شود . وآن اندازه سخن گفتند وبه من اصرار ورزيدند تا آن را پذيرفتم . آن‌گاه أبو بكر به من گفت : مىبينم كه جوان عاقلى هستى وهرگز ما به تو انديشهء ناروا نمىداريم . تو كاتب وحى رسول خدا بودى ، اين كار را دنبال كن وبخوبى انجام ده » . زيد مىگويد : « سنگينى اين كار كه بر من تحميل شده بود از تحمّل كوه گران سخت‌تر بود ، ولى به ناچار آن را پذيرفتم وقرآن را كه بر صفحاتى از سنگ وچوب نوشته شده بود ، جمع‌آورى كردم » « 1 » .
روش زيد در جمع قرآن
روش زيد در جمع قرآن
زيد به جمع‌آورى قرآن مشغول شد وقرآن را از صورت پراكندگى درآورد ودر يكجا فرآهم كرد . أو اين كار را با همكارى گروهى از صحابه انجام داد . نخستين اقدام وى آن بود كه اعلام كرد : هركس هر چه از قرآن نزد خود دارد ، بياورد . يعقوبي مىگويد : « وى گروهى مركب از 25 نفر را تشكيل داد » « 2 » وخود رياست آن گروه را بر عهده گرفت . اين گروه هر روز در مسجد گرد هم مىآمدند وافرادى كه آية يا سوره‌اى از قرآن در اختيار داشتند به اين گروه مراجعه مىكردند . اين گروه از هيچ‌كس ، هيچ‌چيز را به عنوان قرآن نمىپذيرفتند ، مگر آنكه دو شاهد ارائه دهند كه آنچه آورده است جزء قرآن است . شاهد أول نسخهء خطى ، يعنى نوشته‌اى كه حكايت از وحى قرآني داشته باشد . شاهد دوم شاهد حفظي ، يعنى ديگران نيز شهادت دهند كه آن را از زبان پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله شنيده‌اند . در اينجا دو نكته قابل توجه است :
1 . از خزيمة بن ثابت انصارى « 3 » دو آيهء آخر سورهء برائت بدون شاهد پذيرفته شد ،
( 1 ) صحيح بخارى ؛ ج 6 ، ص 225 . مصاحف سجستانى ؛ ص 6 . ابن أثير ؛ الكامل في التاريخ ؛ ج 2 ، ص 247 وج 3 ، ص 56 . البرهان ؛ ج 1 ، ص 233 . ( 2 ) تاريخ يعقوبي ؛ ج 2 ، ص 113 . ( 3 ) خزيمة بن ثابت انصارى به « ذو الشهادتين » لقب يافت ؛ زيرا أو در تمامى جنگ‌هاى پيامبر حضور داشت واز نزديكان وشيفتگان مولى على بود . در واقعهء صفين وجمل شركت داشت واوست كه حديث « تقتل عمارا الفئة الباغية » را در واقعهء صفين روايت كرد . أو براي پيامبر صلّى اللّه عليه وآله كه از اعرابى اسبى خريده بود شهادت داد .