علم قضاوت در اسلام (از ديدگاه كتاب و سنت) (فارسى) — الصفحة ٨٦
مختصرى از زندگىنامه‌ى علمى و سياسى فقيه مجاهد و مفسّر و محقّق ، حضرت آيةاللَّه‌العظمى صادقى تهرانى « دامت بركاته »
مورد اموال زكويّه آمده ، به‌دليل « آتوا حقّه يوم حصاده » نيز مرحوم آيةاللَّه العظمى خوي عرض كردم : بنابرين زكات به‌بيش از نُه چيز تعلق مىگيرد .
فرمودند : اين آيه مكّى است و زكات حكمى مدنى است . گفتم : از سى آيه‌ى مكّى و مدنى درباره‌ى زكات ، شانزده آيه‌اش مكّى است . فرمودند :
اين فقهِ جديد است ! گفتم : اين فقهِ قرآن است و قديمىتر از فقه شماست .
با مرحوم آيةاللَّه‌العظمى ميرزامهدى آشتيانى درباره آيه‌ى « ان من شىءٍ الّا يسبّح بحمده » گفت‌وگويى شد ، فرمودند : اين تسبيح ، تكوينى است ، يعنى نگرش درست در وجود اشياء ما را به‌وجود خداى سبحان راهنمايى مىكند ، گفتم : تسبيحِ تكوينى قابل فهمِ تمام مكلّفان بوده و به آن امر شده است مانند : « قل انظروا ماذا فىالسّماوات والارض » و همچنين در آياتى ديگر مانند : « افلم ينظروا فى ملكوت‌السّماوات والارض » نگرش نكردن و نيانديشيدن در حقيقتِ وجودىِ آسمان‌ها و زمين - كه ذاتاً نيازمند مطلق و فقر مَحضَند - توبيخ شده است بنابراين تسبيح در آيه‌ى « ان من شىءٍ الّا يسبّح بحمده » صرفاً تسبيح تكوينى نيست زيرا خداى متعال در ادامه‌ى آيه مىفرمايد : « و لكن لا تفقهون تسبيحهم » « ليكن تسبيحاتشان را درنمىيابيد » و اين پاسخ‌گوى شماست ، چون خداى بزرگ هرگز مكلّفان را به‌چيزى امر نمىكند كه « لاتفقهون » :
نمىفهميد ، پيامد آن باشد ؛ پس با دقت در معناى آيه ، اين نكته را در مىيابيم كه همه‌ى اشياء - اعمّ از جمادات ، نباتات و حيوانات - علاوه بر تسبيح تكوينى ، هر يك به‌زبانِ ويژه‌ى خود ، آگاهانه و با اختيار به‌تسبيح خداى سبحان مشغول هستند ولى ما نحوه‌ى آن تسبيح را نمىفهميم . اين فيلسوف بزرگوار در آخر كار نظر مرا پذيرفت .